Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara, Irak Başbakanı Ali Falih ez-Zeydi ve beraberindeki üst düzey heyeti Şam Uluslararası Havalimanı’nda resmi törenle karşıladı. Mayıs ayı ortasında göreve gelmesinden bu yana Suriye’ye ilk resmi ziyaretini gerçekleştiren Zeydi, 2024 yılı sonunda Beşar Esed yönetiminin devrilmesinden bu yana Şam’a ayak basan ilk Irak Başbakanı oldu.
Suriye resmi haber ajansı SANA ve Irak Başbakanlık Basın Ofisi tarafından yapılan açıklamalarda, iki liderin ikili ilişkileri güçlendirme yollarını ele alacağı ve heyetler arası genişletilmiş toplantıya başkanlık edeceği bildirildi. 600 kilometreyi aşan ortak bir kara sınırına sahip olan iki komşu ülke, yeni dönemde siyasi normalleşmenin ötesinde özellikle ekonomik iş birliği ve petrol sevkiyatı başlıklarında kapsamlı ortaklıklar kurmayı amaçlıyor.
Hürmüz Boğazı krizine karşı Akdeniz’e petrol koridoru
Ziyaretin en kritik gündem maddesini enerji güvenliği oluşturuyor. Orta Doğu’daki çatışmalar sebebiyle Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin aksaması üzerine Irak, petrolünün bir kısmını Suriye üzerinden sınırlı miktarlarda sevk etmeye başlamıştı. İki ülke geçtiğimiz temmuz ayında, Irak petrolünü Akdeniz’e taşıyacak olan tarihi Hadise-Baniyas boru hattının yeniden faaliyete geçirilmesi için mutabakat zaptı imzalamıştı.
Temelleri 1952 yılına dayanan ancak 2003’teki ABD işgali sırasında gördüğü hasarlar nedeniyle devre dışı kalan hattın rehabilitasyonu için, aralarında Amerikan enerji devi Chevron’un da yer aldığı üçlü bir konsorsiyumla anlaşmaya varılmıştı. Bu stratejik adım, Irak’a Basra Körfezi’ne alternatif güvenli bir ihracat rotası sunarken, Suriye’nin de transit geçiş gelirleriyle ekonomik toparlanmasını hızlandırmayı hedefliyor.
Mezhepçi bakış geride kaldı: Tarih ve ekonomi ortaklığı
Görüşme öncesinde Irak’ın Dijlah televizyonuna konuşan Cumhurbaşkanı Şara, son bir buçuk yılda iki ülke ilişkilerinde özellikle ekonomi zemininde çok güçlü adımlar atıldığını kaydetti. Suriye yönetiminin Irak ile ilişkilere mezhepsel ya da etnik pencerelerden bakmadığını vurgulayan Şara, ortak tarihin ve ekonomik potansiyelin belirleyici olduğuna dikkat çekti.
Daha önce eylül ayında New York’taki Birleşmiş Milletler Genel Kurulu marjında bir araya gelen iki lider, bölgesel istikrar ve güvenlik koordinasyonu konularında mutabık kalmıştı. Şam durağından önce Ürdün’ü ziyaret ederek Kral 2. Abdullah ve Başbakan Cafer Hassan ile 9 ayrı iş birliği anlaşması imzalayan Irak Başbakanı Zeydi’nin temasları, bölgede yeni bir entegrasyon ve iş birliği kuşağının inşa edildiği şeklinde yorumlanıyor.
