Suriye’nin başkenti Şam’ın en işlek noktalarından birinde, araç gürültüleri ve korna seslerinin arasında açılan ikinci el kitap tezgahları kente bambaşka bir kültürel soluk kazandırıyor. Devrim Köprüsü’nün (eski adıyla Reis Köprüsü) altı ve Baramke garajları çevresindeki kaldırımlar, geleneksel kitabevlerine gitmeye vakit bulamayan veya sahaf kokusunu açık havada arayan kitapseverler için devasa bir açık hava okuma alanına dönüşüyor.
Ev kütüphanelerinden sokak kaldırımlarına uzanan miras
Tezgahlarda sergilenen zengin kitap çeşitliliğinin önemli bir kısmı, Şamlı ailelerin evlerindeki özel kütüphanelerden ve kişisel arşivlerden temin ediliyor. Bu durum tezgahlara, modern yayınevlerinde ve standart kitapçılarda baskısı tükenmiş nadir ve tarihi eserlerin kazandırılmasını sağlıyor.
Yalnızca okuyucular ve üniversite öğrencileri değil, bölgedeki sahaf esnafı da tezgahlarda kitap avına çıkıyor. Dar Ubade Kitabevi’nin sahibi ve aynı zamanda bu tezgahlarda kitap satan Muhammed Yusuf, açık hava pazarlarının sunduğu zenginliği şu sözlerle aktarıyor:
Neredeyse her gün, gelemezsem mutlaka haftada bir buradayım. Elimde olmayan ya da okumak istediğim özel bir eser gördüğümde hemen alıyorum. Standart kitabevlerinde asla bulamayacağınız hazineler bazen bu kaldırımlarda karşınıza çıkabiliyor.
Uygun fiyatlar ve nadir baskıların cazibesi
Okuyucuların bu açık hava tezgahlarına yoğun ilgi göstermesinin temel nedenlerinin başında erişilebilirlik ve uygun fiyat politikası geliyor. Birçok eser piyasa koşullarına kıyasla çok daha düşük fiyatlarla el değiştirirken; ilk baskı, imzalı veya koleksiyonluk değeri bulunan nadir nüshalar hak ettikleri özel değer üzerinden alıcı buluyor.
Günün erken saatlerinden itibaren tezgahlar arasında saatlerce vakit geçiren öğrenciler ve edebiyat meraklıları, yüzlerce eseri özgürce inceleme fırsatı yakalıyor.
Kent dokusunu koruyan bir düzenleme talebi
Kitap tezgahlarının kentin en kalabalık kamusal alanlarında yaygınlaşmasını son derece kıymetli bulan sahaflar, bu kültürel hareketliliğin daha derli toplu bir yapıya kavuşturulması gerektiği görüşünde birleşiyor.
Esnaf Muhammed Yusuf, kaldırımlardaki dağınıklığın hem yayalar hem de sergilenen kitapların korunması açısından düzenlenmesini önererek, “Keşke şehrin tüm işlek noktalarında bu tezgahlar olsa; ancak bunun belirli bir intizam ve estetik düzen içinde yapılması hem yürüyen insanlar hem de şehrin silueti için çok daha iyi olur” değerlendirmesinde bulunuyor. Şam’ın karmaşasında varlığını kararlılıkla sürdüren açık hava kitapçıları, başkentin köklü kültürel kimliğini ve okuma tutkusunu sokakla buluşturmaya devam ediyor.
