Irak’ın büyük şehirlerinde lüks konut projeleri ve gökdelen inşaatları hızla yükselmeye devam ederken, orta ve düşük gelirli aileler için ev sahibi olmak her geçen gün daha da zorlaşıyor. Arsa ve inşaat maliyetlerindeki artış ile hizmetlerin belirli merkezlerde toplanması, milyonlarca vatandaşı elverişsiz barınma alternatiflerine yöneltiyor. Irak İmar, İskan ve Kamu Belediyeleri Bakanlığı verilerine göre ülkede mevcut konut açığı yaklaşık 2,3 milyon birime ulaşmış durumda.
Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA) Irak Kıdemli Danışmanı Dr. Mehdi el-Alak, konut krizinin sadece mevcut aile sayısı ile bina sayısının kıyaslanmasıyla ölçülemeyeceğini belirtiyor. Yıldan yıla ağırlaşan krizin arkasında; artan nüfus talebi, yüksek enflasyonun inşaat maliyetlerine yansıması ve özellikle başkent Bağdat gibi büyükşehirlerdeki gayrimenkul fiyatlarının aşırı yükselmesi yatıyor.
Gecekondu bölgeleri ve altyapı yetersizliği
Ülkedeki barınma krizinin en somut göstergesi, her geçen gün genişleyen gayriresmî yerleşim alanları oluyor. Birleşmiş Milletler verilerine göre Irak genelinde 3,5 milyondan fazla vatandaş hizmetten yoksun gecekondu bölgelerinde (aşvaaiyyat) yaşamak zorunda kalıyor. 2013 yılında 1 bin 515 olarak kaydedilen gecekondu bölgesi sayısının, 2022 verilerine göre 4 bin 670’e yükseldiği ve 9 yılda üç kattan fazla arttığı görülüyor.
Irak hükümeti, konut açığını kapatmaya yardımcı olmak amacıyla vatandaşlara yaklaşık 1 milyon arsa tahsis etme adımı attı. Ancak uzmanlar, sadece arsa tahsis etmenin barınma sorununu çözmediğini, bu alanların yaşanabilir hale gelmesi için su, elektrik, yol, okul ve sağlık tesisi gibi temel altyapı ağlarının kurulması ve ailelere uygun şartlarda inşaat kredisi sağlanması gerektiğini vurguluyor.
“Akkari” platformu ve gayrimenkul piyasasındaki tartışmalar
Konut krizinin yanı sıra, gayrimenkul alım-satım işlemlerini dijitalleştiren “Akkari” elektronik platformu da piyasa aktörleri arasında tartışmalara yol açtı. Gayrimenkul yatırımcıları ve mülk sahipleri, tapu tescil işlemlerinden önce zorunlu kılınan dijital süreçlerin ve ek maliyetlerin piyasadaki işlem hacmini olumsuz etkilediğini iddia ediyor.
Tüm bu gelişmeler, Irak’taki konut sorununun sadece yeni binalar inşa etmekle çözülemeyeceğini gösteriyor. Ülkedeki uzmanlar, krizin aşılması için kamu yatırımlarının nüfusun en yoğun olduğu alanlara yönlendirilmesi ve dar gelirli kesimlerin erişebileceği, altyapısı tamamlanmış konut projelerinin hayata geçirilmesi gerektiğini ifade ediyor.
