Irak eski Başbakanı Haydar el-İbadi, terör örgütü DEAŞ’a karşı yürütülen savaş, dönemin küresel ve bölgesel aktörleriyle kurulan ilişkiler ve ülkedeki siyasi güç mücadelelerine ilişkin çarpıcı açıklamalarda bulundu. Başkent Bağdat’taki Yeşil Bölge’de bulunan konutunda mülakat veren İbadi, başbakanlık döneminde ülkenin sınırlarını, egemenliğini ve iç dengelerini korumak adına yürüttüğü stratejileri paylaştı.
2017 yılının aralık ayında terör örgütü DEAŞ’a karşı askeri zafer ilan eden hükümetin lideri olan İbadi, sahadaki mücadelenin yalnızca askeri bir cepheden ibaret olmadığını; yolsuzluk, siyasi hizipleşme ve silahlı yapıların kontrol altına alınması gibi yapısal krizlerle de boğuştuklarını aktardı.
ABD ile gökyüzünde, İran ile karada iş birliği
Terör örgütüyle mücadelede uluslararası koalisyonun rolüne değinen eski Başbakan, Washington yönetimine hiçbir zaman yabancı kara birliklerinin sahaya inmesine izin verilmeyeceğini ilettiğini vurguladı. Dönemin ABD Başkanı Barack Obama ile yaptığı görüşmelere atıfta bulunan İbadi, taleplerinin yalnızca hava desteği, eğitim ve lojistik olduğunu belirtti.
İran’ın da DEAŞ tehdidini kendi sınır güvenliği açısından doğrudan bir risk olarak gördüğünü ifade eden İbadi, şu ifadeleri kullandı:
“Uluslararası koalisyon bize hava koruması, eğitim ve lojistik sağladı. Baskılara rağmen yabancı kara birliklerinin ülkeye girmesini reddettim. İran ise askeri danışmanlar ve lojistik destek gönderdi. ABD uçakları gökyüzündeydi, İranlı danışmanlar sahada birliklerimizin yanındaydı; ancak operasyonların ve kararların tek merkezi Bağdat’tı.”
Musul operasyonu ve Haşdi Şabi kararı
İbadi, Musul’un kurtarılması operasyonu sırasında Haşdi Şabi güçlerini kentin hassas demografik dengelerini gözeterek şehir merkezine sokmadığını, batı Ninova hattına yönlendirdiğini kaydetti. Bu kararın bazı grup liderlerini rahatsız ettiğini kabul eden İbadi, kentin düşüşünün tek bir güne bağlanamayacağını, önceki dönemlerdeki yönetim zaafiyetleri ve liyakatsiz askeri kadroların bir sonucu olduğunu dile getirdi.
Eski Başbakan, görev süresince “hayalet askerler” olarak bilinen sahte bordrolu personeli tasfiye ettiklerini ve orduyu yeniden yapılandırarak güvenlik mimarisini güçlendirdiklerini söyledi.
Silahın devlet tekeline alınması ve Kerkük hamlesi
Görev süresi boyunca en çok zorlandığı alanın devlet otoritesi dışındaki silahlı gruplar ve yolsuzluk olduğunu aktaran İbadi, terörle mücadele amacıyla silahlanan bazı yapıların daha sonra siyasi ve ekonomik rant devşirmeye başladığını savundu. Silahın yalnızca devletin elinde olması gerektiğine dikkat çeken İbadi, silahsızlanmanın çatışmayla değil, siyasi bir uzlaşı ve müzakere süreciyle çözülebileceğini belirtti.
Kan dökülmeden tamamlanan Kerkük süreci
Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nin (IKBY) 2017 yılındaki bağımsızlık referandumu sürecine de değinen İbadi, referandumun ülkeyi parçalanma eşiğine getirdiğini ifade etti. Havice operasyonunun ardından 100 bini aşkın askeri gücün bölgede toplandığını belirten İbadi, Kerkük’e yönelik güvenlik operasyonunda Peşmerge ile doğrudan bir çatışmaya girilmesini engelleyecek katı talimatlar verdiğini ve devlet otoritesinin tek bir damla kan dökülmeden yeniden tesis edildiğini hatırlattı.
