İran ile Elon Musk’ın uydu interneti şirketi Starlink arasındaki gerilim diplomatik ve askeri boyuta taşındı. İran Ulusal Siber Uzay Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhammed Emin Agamiri, Starlink altyapısının bir savaş aracına dönüştürülmesi durumunda “meşru bir askeri hedef” sayılabileceğini açıkladı. Bu sert çıkıştan bir gün önce İran Dışişleri Bakanlığı, ülke sınırları içinde izinsiz faaliyet gösterdiği gerekçesiyle Norveç’in Tahran Büyükelçisi’ni bakanlığa çağırarak resmi protesto notası verdi.
İran Dışişleri Bakanlığı Uluslararası Barış ve Güvenlik Genel Müdürü Muhammed Hasan Nejad Pirkuyi tarafından Norveçli diplomata iletilen notada, Tahran yönetiminin ulusal egemenliğine ve güvenliğine yönelik ihlallerin ivedilikle durdurulması talep edildi. İran yönetimi, ABD ve İsrail’i uzay tabanlı internet sistemlerini kendi iç işlerine müdahale amacıyla kullanmakla suçladı.
ABD merkezli Starlink için neden Norveç hedef alındı?
Hizmetin ana sağlayıcısı Amerikan SpaceX şirketi olmasına karşın Tahran’ın Norveç’i muhatap almasının arkasında uluslararası iletişim mevzuatı yatıyor. Norveç İletişim Otoritesi (Nkom), SpaceX bünyesindeki “Starlink Norway” şirketini Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) nezdinde tescil eden resmi makam konumunda yer alıyor.
Bu uluslararası tescil frekans koruması ve koordinasyonu sağlarken, yerel düzeydeki sinyal iletimi ise ülkelerin iç ruhsatlandırma onaylarına tabi tutuluyor. Uyuşmazlıkta “bildirim yapan idare” sıfatını taşıyan Norveç’in, telsiz düzenlemeleri doğrultusunda izinsiz yayınları uzaktan durdurma yükümlülüğü bulunduğu öne sürülüyor. Oslo yönetimi ise uluslararası metinlerde operatörü doğrudan kapatmaya zorlayacak bağlayıcı bir yasal zorunluluk bulunmadığı gerekçesiyle daha önceki toplantılarda bu taleplere itiraz etmişti.
Teknik engelleme ve olası askeri müdahale
ITU Telsiz Düzenleme Kurulunun yayımlanan son raporunda İran, geniş yüzölçümü ve cihazların kompakt yapısı nedeniyle ülke içindeki tüm Starlink alıcılarının tespit edilmesinin güç olduğunu belirtti. Tahran, frekans tahsislerinin askıya alınmasını talep etse de uluslararası kurulun doğrudan küresel bir kapatma yaptırımı uygulama yetkisi bulunmuyor.
- Tahran yönetimi, Norveç ve ABD’den operatöre baskı yaparak izinsiz sinyalleri uzaktan kesmesini istiyor.
- Siber Uzay Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Agamiri, Starlink terminallerinin teknik olarak karartılabileceğini ve daha önce sahada bazı cihazların etkisiz hale getirildiğini aktardı.
- Uydu ağının askeri bir araca dönüştürülmesi halinde hedef alınabileceği vurgulanırken, henüz doğrudan bir saldırı kararı alınmadığı ifade edildi.
Uydu interneti, yerel karasal ağ filtrelerini aşarak kullanıcılara sansürsüz bağlantı sağladığı için stratejik bir önem taşıyor. Norveç’e verilen diplomatik notanın ve askeri uyarıların ardından SpaceX’in cihazları bölgede devre dışı bırakıp bırakmayacağı belirsizliğini koruyor.
