İsrail parlamentosu Knesset, Uluslararası Kızılhaç Komitesi temsilcilerinin İsrail hapishanelerine girmesini ve Filistinli esirleri ziyaret etmesini engellemeyi amaçlayan yasa tasarısını birinci tur oylamada geçiremedi. Siyasi kulislerde geniş yankı uyandıran bu başarısızlık, yasa metninin içeriğinden ziyade iktidar koalisyonu içindeki derin siyasi çatlaklardan kaynaklandı.
Hükümet ortakları oylamayı boykot etti
Aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir’in ısrarıyla meclis genel kuruluna getirilen tasarı, hükümet içindeki dini partilerin ambargosuna takıldı. Haredi partilerinden Şas ve Birleşik Tevrat Yahudiliği, koalisyon protokolünde kendilerine söz verilen ve dindar Yahudilerin askerlikten muaf tutulmasını öngören “Tevrat Çalışmaları Temel Yasası” gibi düzenlemelerin geciktirilmesini gerekçe göstererek oylamaya katılmadı.
Şas partisi yaptığı açıklamada, yasanın özünü desteklediklerini ancak Ben-Gvir’in kişisel siyasi şov uğruna oylama takvimini aceleye getirdiğini ve koalisyon içindeki dengeleri hiçe saydığını iddia etti. Ortakların genel kurul salonunu terk etmesi üzerine tasarı, muhalefet blokunun da “hayır” oyu vermesiyle düşürüldü. Knesset tüzüğüne göre, reddedilen bir tasarı hükümet tarafından yeni bir metin olarak sunulmadığı takdirde en az 6 ay boyunca meclis gündemine tekrar getirilemeyecek.
Yüksek mahkemenin kararını delmeyi amaçlıyordu
Söz konusu yasa tasarısı, İsrail Yüksek Mahkemesi’nin bu ayın başlarında aldığı bir kararı baypas etmek amacıyla hazırlanmıştı. Yüksek Mahkeme, 7 Ekim 2023’ten sonra yürürlüğe konan ve Kızılhaç’ın tutuklularla görüşmesini tamamen engelleyen genel yasağın hukuka aykırı olduğuna hükmetmişti.
Mecliste düşen tasarı ise mahkeme kararını aşarak şu düzenlemeleri getirmeyi hedefliyordu:
- Ziyaretlerin Tamamen Yasaklanması: “Yasa dışı savaşçı” olarak tanımlanan esirlere yönelik Kızılhaç ziyaretlerinin tamamen askıya alınması.
- Bilgi Akışının Kesilmesi: Esirlerin sağlık durumları ve tutulma koşulları hakkında uluslararası kurumlara bilgi verilmesinin engellenmesi.
- Bakanlık İnisiyatifi: Giriş izinlerinin yalnızca Ulusal Güvenlik Bakanı veya Savunma Bakanı’nın özel onayına ve “güvenlik mülahazalarına” bağlanması.
Hak ihlalleri üzerindeki denetim kalkıyor
Yasa tasarısının düşmesi, esirlere yönelik muamele konusundaki uluslararası tartışmaları yeniden alevlendirdi. İnsan hakları örgütleri, İsrail’in askeri gözaltı merkezleri ile hapishanelerinde 7 Ekim sonrasında gözaltında hayatını kaybeden onlarca Filistinliye dikkat çekerek, bu tasarının dış dünyayla olan son bağı da koparmayı hedefleyen tehlikeli bir hamle olduğunu vurguluyor. Tasarının reddedilmesi, Kızılhaç’ın cezaevlerindeki denetim rolünü yasal olarak sürdürmesine olanak tanırken, sahadaki fiili engellemelerin devam edip etmeyeceği ise belirsizliğini koruyor.
