İsrail’de 27 Ekim Salı günü gerçekleştirilen genel seçimler, yalnızca Tel Aviv ve Batı Kudüs hattında değil, tüm Orta Doğu başkentlerinde nefesler tutularak takip edildi. Sandık çıkış anketlerinden nihai oy sayımına kadar yaşanan süreç, Arap dünyasındaki siyasi elitlerin ve kamuoyunun İsrail iç siyasetine bakışındaki kronik bir açmazı yeniden su yüzüne çıkardı.
Mısırlı gazeteci ve yazar İmadüddin Hüseyin’in kaleme aldığı analiz, Arap kamuoyunun İsrail sandıklarına yüklediği aşırı umut ile sahadaki gerçekler arasındaki derin uçurumu çarpıcı bir tanıklık üzerinden ele alıyor.
Gece yarısı zafer sevinci, sabah gelen sandık gerçeği
Seçim sürecini bir İsrail vatandaşı gibi dakika dakika izleyen tipik bir Arap aydınının ruh hâlini aktaran analiz, oylama günü yaşanan dalgalanmayı özetliyor:
Gazze, Batı Şeria, Lübnan ve Suriye’ye yönelik saldırılardan bunalan geniş kitleler, eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot liderliğindeki muhalefet bloğunun anketlerde önde görünmesiyle büyük bir beklenti içine girdi. 27 Ekim akşamı sandık çıkış anketlerinin muhalefet ile Arap partilerinin yükselişine işaret etmesi ve muhalif liderlerin zafer açıklamaları, bölgede adeta yerel bir parti kazanmışçasına sevinçle karşılandı.
Ancak gece yarısının ardından sayılan oylarla tablo tersine döndü. Sabah saatlerinde Binyamin Netanyahu liderliğindeki sağ bloğun 53 sandalyeye ulaştığı, Eisenkot öncülüğündeki değişim bloğunun 48’de kaldığı ve Arap partilerinin 19 sandalye ile tarihi bir temsil elde ettiği netleşti.
İsimler değişse de politika değişiyor mu?
Analizde, Netanyahu karşıtlığının oluşturduğu yanılsamaya dikkat çekiliyor. Arap kamuoyunda Netanyahu’nun devrilmesinin Gazze ve Lübnan’daki çatışmaları kendiliğinden bitireceği yönünde bir inanç oluşsa da sahadaki aktörlerin profili farklı bir gerçeğe işaret ediyor:
- Siyasi Yelpazedeki Ortak Çizgi: Netanyahu, İtamar Ben-Gvir ve Bezalel Smotrich çizgisinin karşısında yer alan Gadi Eisenkot, Naftali Bennett, Yair Lapid veya Avigdor Liberman gibi isimlerin hiçbiri bağımsız bir Filistin devletinin kurulmasını ya da Filistinlilerin meşru haklarını açıkça tanımıyor.
- Kritik Eşik Aşılamadı: Netanyahu bloğu 53 sandalyede kalarak hükümet kurmak için gereken 61 salt çoğunluğa ulaşamamış olsa da muhalefetin Arap partilerinin desteğiyle istikrarlı bir alternatif üretebilmesi son derece kırılgan dengelere bağlı bulunuyor.
Dışarıdan kurtarıcı bekleme paradoksu
Arap dünyasındaki bu takip alışkanlığı, yalnızca İsrail seçimleriyle sınırlı kalmıyor. ABD’de yapılan başkanlık ve Kongre ara seçimlerinde de benzer bir refleksle Demokratların kazanması ve Washington’ın koşulsuz askeri desteğinin azalması yönünde nafile bir beklenti üretiliyor.
Analizin işaret ettiği en temel paradoks ise taraflar arasındaki asimetrik ilgi: Arap toplumları İsrail ve Amerikan seçimlerini saat saat takip edip kendi kaderlerini yabancı seçmenlerin oy tercihlerine bağlarken; İsrailliler Arap ülkelerindeki siyasi süreçleri neredeyse hiç gündemine almıyor. Bu durumun temel sebebi ise bölge ülkelerinde halk iradesinin ve gerçek anlamda belirleyici seçimlerin kurumsallaşamamış olması olarak gösteriliyor.
Orta Doğu’da dengelerin değişmesinin ve bölgesel hegemonyanın kırılmasının dışarıdaki lider değişimlerine değil, bölge halklarının kendi karar alma mekanizmalarında gerçek söz sahibi olmasına bağlı olduğu vurgulanıyor. İsrail’in bölge politikalarını ancak Arap başkentlerinde halk iradesinin belirleyici olduğu bir denklemde gözden geçirmek zorunda kalacağı kaydediliyor.
