İsrail ordusu ve istihbarat teşkilatı içerisinden üst düzey personelin tanıklıklarına dayanarak Gazze Şeridi’ndeki sivil hedeflerin vurulma yöntemlerini gözler önüne seren “Naza” (NAZA) adlı belgesel, Venedik Film Festivali’ndeki başarısının ardından Amerika Birleşik Devletleri’nde sinemaseverlerle buluşmaya hazırlanıyor. Venedik’te Jüri Özel Ödülü’ne layık görülen yapım, İsrail hükümetinden gelen sert tepkilere ve diplomatik engelleme girişimlerine rağmen bağımsız bir dağıtım ağıyla ABD sinemalarında gösterime girecek.
IndieWire’ın aktardığı bilgilere göre belgeselin Kuzey Amerika prömiyeri, 26 Eylül’de New York Film Festivali kapsamında gerçekleştirilecek. Ardından 30 Eylül’de New York’taki prestijli “IFC Center”da vizyona girecek olan film, 9 Ekim’den itibaren Los Angeles ve diğer büyük eyaletlerdeki salonlarda seyirciyle buluşacak.
Geleneksel engelleri aşan bağımsız dağıtım modeli
Filmin yapım ortaklarından İngiliz The Guardian gazetesi ile uluslararası satış ve dağıtım şirketi MK2, belgeseli ABD’deki izleyicilere doğrudan ulaştırmak amacıyla geleneksel stüdyo ve dağıtımcıları devre dışı bırakan özel bir strateji geliştirdi.
Bu adım, yönetmenler Yuval Abraham ve Rachel Szor’un daha önce Oscar kazanan yapımları “Gidecek Yer Yok” (No Other Land) belgeselinin ABD pazarında dağıtımcı bulmakta karşılaştığı siyasi ve sektörel engelleri aşma amacı taşıyor. Yapım ekibinin yerel ve uluslararası ortaklarla kurduğu dayanışma ağı, filmin sansür ve boykot baskılarına takılmadan en hızlı şekilde geniş kitlelere ulaştırılmasını hedefliyor.
24 istihbaratçının itirafları: Katliamın algoritması
Belgesel, İsrail istihbaratı ve silahlı kuvvetlerinde bizzat görev yapmış 24 askeri yetkilinin ilk elden itiraflarına dayanıyor. İsrail ordusunun gözetleme, uzaktan bombardıman ve yapay zeka sistemlerine dayalı ölüm mekanizmasını inceleyen film, adını İbranice askeri bir terim olan “Naza”dan alıyor. Bu kısaltma, bir hava saldırısı öncesinde hayatını kaybetmesi “göze alınan” kadın, çocuk ve erkek sivil kayıpların tahmini sayısını ifade etmek için kullanılıyor.
Tel Aviv’deki bina çatılarında 3 yıllık gizli bir çalışmayla kaydedilen röportajlarda tanıkların yüzleri ve sesleri yapay zeka teknolojileriyle dijital olarak değiştirilerek gizlendi. Tanıklıklar; yapay zeka sistemlerinin hedef tespiti için nasıl kullanıldığını, şüphelilerin telefonlarının dinlenip aileleriyle birlikte evlerinde oldukları teyit edildikten sonra binaların sivil kayıplar bilinerek vurulduğunu ayrıntılarıyla ortaya koyuyor. Yapım, 2023-2025 yılları arasında The Guardian, +972 Magazine ve Local Call tarafından yürütülen araştırmacı gazetecilik dosyalarına dayanıyor.
Venedik’te 25 dakikalık tarihi alkış
10 Eylül’de 83. Venedik Film Festivali’nin ana yarışma bölümünde gösterilen tek belgesel olan “Naza”, Variety dergisinin aktardığına göre gösterim sonrasında festival tarihinin en uzun ayakta alkışlanma rekorlarından birini kırarak yaklaşık 25 dakika boyunca alkışlandı. Yönetici yapımcılığını Oscar ödüllü “The Zone of Interest” filminin yönetmeni Jonathan Glazer’ın üstlendiği belgesel, uluslararası sinema çevrelerinden tam not aldı.
Filmin küresel yankı uyandırması İsrail yönetiminde infiale yol açtı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu belgeseli “şoke edici bir kışkırtma” olarak niteleyip kınarken, bazı İsrailli siyasetçiler tanıklıkta bulunan eski askerlerin vatandaşlıktan çıkarılmasını talep etti. İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir ise ordunun itibarını zedelediğini öne sürdüğü filme karşı tüm yasal ve kurumsal araçlarla mücadele edeceklerini açıkladı. The Guardian ise yayınladığı karşı bildiride kaynaklarının arkasında durduğunu ve bağımsız sinemacıları sansür girişimlerine karşı koruyacağını vurguladı.
