DEAŞ karşıtı uluslararası koalisyon güçlerinin Irak’taki askeri misyonunu resmen tamamlayarak çekilmesi, ülkeyi iç güvenlik, egemenlik ve bölgesel dengeler açısından kritik bir döneme taşıdı. Başbakan Ali ez-Zeydi’nin Irak’ın güvenliği ve istikrarının artık tamamen yerel güvenlik güçlerinin sorumluluğunda olduğunu ilan etmesiyle birlikte, devlet dışı silahların kontrol altına alınması en öncelikli gündem maddesi haline geldi.
Al Jazeera ekranlarında yayımlanan “Senaryolar” programında, 2003 işgali ve 2014’te koalisyon kapsamında geri dönüşün ardından ABD askeri varlığının ikinci kez sona ermesi çok boyutlu olarak ele alındı. “Irak İslami Direnişi”nin meşruiyetini tanımadığı hiçbir takvime veya silahsızlanma dayatmasına uymayacağını açıklaması, askeri çekilme sonrası Bağdat’ın önündeki engellerin başında yer alıyor.
Güvenlik kapasitesi ve iç-dış egemenlik ayrımı
Iraklı güvenlik ve strateji uzmanı Fadıl Ebu Ragif, son koalisyon askerinin de ayrılmasıyla Irak’ın dış egemenliğinde önemli bir eşiğin aşıldığını belirtti. Sahadaki muharip birliklerin yanı sıra Terörle Mücadele Birimi, sınır muhafızları ve istihbarat teşkilatlarının son yıllarda kaydettiği operasyonel ilerlemenin, Bağdat’a bağımsız güvenlik kararları alma kabiliyeti kazandırdığını vurguladı.
Anayasa hukuku ve siyasal sistemler uzmanı Dr. Selim Zahur ise dış egemenlik ile iç egemenlik arasında net bir ayrım yapılması gerektiğine işaret etti. Yabancı askeri varlığın sona ermesinin sembolik bir kazanım olduğunu ifade eden Zahur, esas sınavın silah tekelinin devlet otoritesine bağlanması ve savaş-barış kararının anayasal kurumlarca verilmesinde yaşanacağını kaydetti. Zahur ayrıca askeri birlikler çekilse dahi Washington’ın elinde petrol gelirleri üzerindeki finansal denetim, askeri iş birliği anlaşmaları ve ekonomik baskı gibi güçlü kozların kalmaya devam ettiğini hatırlattı.
ABD’nin bölgeden çekilme stratejisi ve İran faktörü
ABD Dışişleri Bakanlığı eski yetkililerinden ve Atlantic Council uzmanı Victoria Taylor, çekilmenin hem Washington hem de Bağdat için sembolik bir kapanış olduğunu dile getirdi. ABD yönetiminin Orta Doğu’daki askeri varlığını kademeli olarak azaltma stratejisine paralel ilerleyen bu sürecin, Amerikan kamuoyundaki “Irak işgalinin bir hata olduğu” yönündeki genel kanaatle örtüştüğünü söyledi.
Taylor, Irak’ın egemenliğini tam anlamıyla tahkim edebilmesinin Tahran’ın bölgedeki nüfuzundan ve yerel silahlı gruplara sağladığı destekten bağımsız düşünülemeyeceğini ifade etti. Irak hükümetinin ülke genelinde mutlak otorite kuramaması durumunda çekilmenin doğuracağı güvenlik boşluğunun bölgesel gerilimleri tırmandırabileceği uyarısında bulunuldu.
