Libya’nın doğusundaki Tobruk merkezli Temsilciler Meclisi, 12 yıldır başkanlık koltuğunda oturan Akile Salih’in yerine Salihin Abdünnebi’yi yeni meclis başkanı olarak seçti. Salih’in görevden ayrılması, ülkenin doğusundaki askeri ve siyasi dengelerde tarihi bir kırılma olarak nitelendiriliyor.
Seçim, 98 meclis üyesinin başkanlık divanının görev süresini 12 ayla sınırlandıran yeni iç tüzük düzenlemesini onaylamasının hemen ardından yapıldı. Böylelikle meclisin ilk kez göreve başladığı 2014 yılından bu yana uygulanan sistem sona erdirildi. Oylamada ayrıca Tarık el-Eşter meclis birinci başkanvekili, Musbah Duma ise ikinci başkanvekili seçildi.
“Kararlar meclise danışılmadan alınıyordu”
Temsilciler Meclisi Üyesi Cibril Uhayda, meclis yönetimindeki değişimin arka planına ilişkin yaptığı açıklamada, milletvekilleri arasında biriken rahatsızlığa dikkat çekti:
“Milletvekilleri arasında önceki yönetimin hatalarına yönelik ciddi bir tepki vardı. Başkanlıkla iletişim kurarak bu hataları düzeltmeyi denedik ancak bir sonuç alamadık. En büyük sorunlardan biri, meclis üyelerine danışılmadan tek taraflı kararlar alınmasıydı.”
Yeni başkan seçilen Salihin Abdünnebi, Akile Salih ile aynı aşiretten geliyor ve doğudaki Tobruk kentini temsil ediyor. İnşaat mühendisliği alanında yüksek lisans derecesine sahip olan Abdünnebi, daha önce parlamentoda Libya-Türkiye Parlamentolar Arası Dostluk Grubu Başkanlığı görevini de yürütmüştü.
Doğu cephesinde güç savaşı: Saddam Hafter faktörü
Akile Salih, doğudaki güçlerin lideri Halife Hafter ile kurduğu ittifak sayesinde Libya krizinin çözümüne yönelik diplomatik müzakerelerde uzun yıllar merkezi bir rol üstlenmişti. Ancak son aylarda Hafter’in oğlu Saddam Hafter’in askeri ve siyasi nüfuzunu hızla artırması, Salih’in meclisteki ağırlığını zayıflattı.
Chatham House kıdemli araştırmacısı Emad Badi, sosyal medya üzerinden yaptığı analizde, “Akile Salih, Saddam Hafter’in doğu Libya’da karar alma mekanizmasını tamamen tek elde toplama ve kendisini kilit bir siyasi aktör olarak kabul ettirme arzusunun son kurbanı gibi görünüyor” değerlendirmesinde bulundu.
Kurumların birleşmesi ve ABD girişimi
Salih’in koltuğunu kaybetmesi, kurumları birleştirmeyi ve siyasi süreci yeniden canlandırmayı hedefleyen ABD öncülüğündeki yeni girişimin tartışıldığı bir döneme denk geldi. Saddam Hafter’in kendi meşruiyetini artırabilecek bu girişime açık kapı bıraktığı, Salih’in ise sürece daha temkinli ve mesafeli yaklaştığı basına yansımıştı.
Libya, 2014’ten bu yana doğuda Temsilciler Meclisi ve batıda Birleşmiş Milletler tarafından tanınan Trablus merkezli Ulusal Birlik Hükümeti ile Devlet Yüksek Konseyi arasında bölünmüş yapısını koruyor. Meclis başkanlığındaki bu değişimin, doğu ve batı arasındaki müzakerelerin seyrini nasıl etkileyeceği yakından izleniyor.
