İsrail’de 27 Ekim’de gerçekleştirilen genel seçimlerin ardından Başbakan Binyamin Netanyahu, siyasi kariyerinin en zorlu dönemecine girdi. 120 sandalyeli parlamentoda (Knesset) Netanyahu bloğu çoğunluk için gereken 61 sandalyenin sekiz gerisinde kalarak 53 sandalyede kalırken, yeni meclisin 67 üyesi eski Genelkurmay Başkanı ve Yaşar Partisi lideri Gadi Eisenkot’u hükümeti kurması için önerdi. Cumhurbaşkanı Isaac Herzog tarafından görevlendirilen Eisenkot’un koalisyonu kurmak için önündeki 42 günlük süre, Netanyahu için siyasi bir ölüm kalım mücadelesine dönüştü.
Koltuk Netanyahu için neden hayati önem taşıyor?
Mayıs 2020’den bu yana devam eden yolsuzluk davasının son aşamasına gelinmesi ve Cumhurbaşkanı Herzog’un masasında bekleyen af talebinin henüz sonuçlanmaması, Netanyahu açısından başbakanlık koltuğunu siyasi bir hedeften öte kişisel bir güvence haline getiriyor. İsrail yasalarına göre görevdeki bir başbakan ancak kesinleşmiş bir mahkumiyet kararıyla görevden alınabiliyor; koltuğunu kaybetmesi halinde ise yargı karşısında sıradan bir sanık konumuna düşüyor.
Öte yandan Eisenkot bloğunun, 7 Ekim saldırılarına ilişkin devlet soruşturma komisyonu kurulması ve başbakanlık görev süresinin sınırlandırılması yönündeki yasa tasarılarını şimdiden meclis gündemine taşıması, Netanyahu üzerindeki baskıyı daha da artırıyor.
Netanyahu’nun zaman kazanmak için başvurduğu üç hamle
Analizlere göre Netanyahu’nun iktidarda kalmak için yeni bir hükümet kurmasına gerek bulunmuyor; rakiplerinin 42 günlük süreyi doldurmasını sağlayarak ülkeyi yeniden erken seçime götürmesi onun için yeterli. Bu doğrultuda Netanyahu üç temel stratejiye başvuruyor:
1. Siyonist “ulusal birlik hükümeti” teklifi
Netanyahu, Arap partilerini dışarıda bırakan ancak aşırı sağcı Itamar Ben-Gvir ve Bezalel Smotrich ile ultra-Ortodoks (Haredi) partileri kapsayan bir birlik hükümeti önerisi sundu. İran’ın nükleer tehdidini gerekçe gösteren Netanyahu, bu teklifte başbakanlık koltuğunu bırakmayı veya dönüşümlü başbakanlığı kabul etmiyor. Eisenkot bu hamleyi bir oyalama taktiği olarak nitelendirse de “Siyonist partilerle görüşmeyi reddetti” algısı yaratmamak adına müzakere kapısını tamamen kapatmıyor.
2. Siyasi kışkırtma ve çelişkili kulisler
Meclisin açılış oturumunda Arap partileri Ra’am ve Ortak Liste’yi “terör destekçisi” olarak hedef alan Netanyahu, bu partilerin desteğine dayalı bir hükümetin kurulmaması gerektiğini savundu. Ancak Ra’am lideri Mansur Abbas ve Ortak Liste milletvekili Ahmed Tibi’nin, Netanyahu’nun yakın çevresinin kendileriyle gizlice temas kurduğuna dair açıklamaları ve paylaşılan mesaj kayıtları, bu söylemin perde arkasındaki çelişkilerini ortaya koydu.
3. Bölgesel gerilimi tırmandırma senaryosu
Medyaya yansıyan bilgilere göre Netanyahu, ABD Başkanı Donald Trump’a İran’a yönelik yeni bir saldırı dalgası başlatılması için baskı yapıyor. Eski Başbakan Ehud Barak’ın da işaret ettiği bu senaryoya göre, İran, Lübnan, Gazze veya Batı Şeria hattında yaşanacak yeni bir geniş çaplı savaş hali, olağanüstü hal hükümeti kurulmasını zorunlu kılarak muhalefetin iktidara gelişini engelleyebilir.
Muhalefet lideri Eisenkot’un zorlu koalisyon denklemi
Hükümeti kurma görevini üstlenen Gadi Eisenkot ise seçim kampanyasında verdiği üç temel vaadin (Netanyahu yok, Haredi partiler yok, Arap partiler yok) aynı anda tutulmasının matematiksel olarak imkansız olduğu bir tabloyla karşı karşıya.
- Haredi partilerle ittifak: Eisenkot’un 48 sandalyelik bloğuna Şas ve Birleşik Tevrat Yahudiliği’nin 13 sandalyesinin eklenmesi 61 çoğunluğunu sağlıyor. Ancak Haredilerin askerlik muafiyeti talebi, Eisenkot’un “herkes için zorunlu askerlik” vaadiyle doğrudan çelişiyor.
- Azınlık hükümeti seçeneği: Arap partilerin dışarıdan destek vereceği bir azınlık hükümetine Eisenkot ve Demokratlar lideri Yair Golan sıcak baksa da koalisyonun kilit isimlerinden Avigdor Lieberman hem Arap partilerinin desteğine hem de erken seçime karşı çıkıyor.
Meclis başkanlığı koltuğunu Netanyahu yanlısı isimden alarak parlamentoda üstünlüğü ele geçiren muhalefet, 42 günlük süre dolmadan herhangi bir formülle hükümeti kurmaya çalışırken, Netanyahu cephesi 2019’dan bu yana ülkeyi yedinci kez sandığa götürerek süreci kendi lehine çevirmeyi hedefliyor.


















