Coğrafyası genişleyen ve araçları çeşitlenen savaşta, insansız hava araçları (İHA) artık salt bir destek unsuru olmaktan çıkıp İran ile ABD-İsrail ekseni arasındaki çatışmanın temel direği haline geldi. Bu durum, geleneksel angajman kurallarının baştan aşağı yeniden yazılmasına neden oluyor.
Sahadan gelen veriler, bu silahların kullanımında eşi görülmemiş bir artışa işaret ediyor. İsrail Ulusal Güvenlik Çalışmaları Enstitüsü’nün tahminlerine göre İran, savaşın başından bu yana yüzlerce balistik füzenin yanı sıra 765’ten fazla İHA fırlattı. Lübnan cephesinde ise Hizbullah tarafından mart başından bu yana 1600’den fazla füze ve İHA ateşlendi. Bu rakamlar, İHA’ların sınırlı bir taktiksel rolden çıkarak hava savunma sistemlerini yoran ve düşmanı yıpratan “stratejik bir baskı aracına” dönüştüğünü gösteriyor.
Asimetrik savaş ve maliyet uçurumu
Askeri ve stratejik uzman Tuğgeneral Elias Hanna’ya göre İHA’lar artık “hava kuvveti olmayanların hava kuvveti” konumunda. Hanna, İHA’ların uzaktan yönlendirme ve manevra kabiliyetiyle uzak mesafelerdeki hedeflere hassas vuruş imkanı sağladığını belirtiyor.
İran ile İsrail arasındaki 1500 kilometrelik coğrafi mesafe operasyonel zorluklar yaratsa da, saldırıların gerçekleşmesini engellemiyor. Bu noktada, nispeten yavaş ancak düşük maliyeti ve uzun menziliyle öne çıkan “Şahid-136” gibi kamikaze dronlar başrolü oynuyor.
Hanna, bu durumun “maliyet denklemini” değiştirdiğini vurguluyor. Binlerce dolarlık ucuz bir İHA’yı düşürmek için milyonlarca dolarlık gelişmiş hava savunma füzelerinin kullanılması, savunma ve saldırı bütçeleri arasında devasa bir ekonomik uçurum yaratıyor.
FPV dronlar ve bölgesel yayılım
Sahadaki en belirgin operasyonel dönüşümlerden biri de Birinci Şahıs Görüş (FPV) dronlarının kullanımı oldu. Tankları ve zırhlı araçları çarpma anına kadar yüksek hassasiyetle takip edebilen bu sistemler, hedefi tamamen yok etmese bile “işlevsiz” hale getirerek cephede kritik rol oynuyor. Hanna, İHA’ların tek başına savaş kazandırmasa da düşmanı sürekli alarm halinde tutan mükemmel bir asimetrik araç olduğunu belirtiyor.
Öte yandan, Kuveyt’teki Şüveyh Limanı gibi Körfez ülkelerindeki kritik tesisleri hedef alan (can kaybı yaşanmayan ancak maddi hasara yol açan) İHA saldırıları, bu silahların doğrudan çatışma alanlarının çok ötesine askeri mesajlar iletmek için kullanıldığını kanıtlıyor.
