Beşar Esed rejiminin devrilmesinden bir yıl dokuz ay sonra Suriye İçişleri Bakanlığı, iç güvenlik birimlerinin yeniden yapılandırılması kapsamında kritik bir karara imza attı. Bakanlık, savaş yıllarında yerinden edilen, eğitimleri veya mesleki kariyerleri yarım kalan devrim katılımcılarına yönelik “istisnai” bir polis ve güvenlik gücü alım dönemi başlattığını duyurdu.
Geleneksel kabul kriterlerini esneten bu kararla birlikte 1 Ocak 1985 ile 31 Aralık 1994 tarihleri arasında doğan adayların başvurusuna imkân tanındı. Üst yaş sınırının fiilen 41’e çekildiği programda asgari eğitim düzeyi ortaokul diploması olarak belirlenirken; eğitim süresi ortaokul mezunları için 60 gün, lise ve üniversite mezunları için ise 120 gün olarak ilan edildi.
Yaş ve eğitim şartlarında esneme sağlandı
Daha önce sınır güvenliği veya narkotik birimlerine yapılan alımlarda 18-30 gibi dar yaş aralıkları ve lise mezuniyeti şart koşuluyordu. Bu durum, 2011’den itibaren mücadeleye katılan ve çatışmalar sebebiyle tahsilini sürdüremeyen binlerce kişinin yeni kurulan devlet mekanizmasının dışında kalmasına ve dışlanmışlık hissine yol açıyordu.
İçişleri Bakanlığı Sözcüsü Nureddin el-Baba, yaş sınırına yönelik geçmiş eleştirileri dikkate aldıklarını belirterek, bu adımın devrimin kazanılmasında pay sahibi olan genç enerjiyi kurumsal güvenlik aygıtına dahil etme amacı taşıdığını söyledi.
Geçiş dönemi adaleti ve güvenlik reformu
Güvenlik ve askeri uzmanlar, alınan kararın genel bir personel alım tüzüğü değişikliğinden ziyade, savaş mağduru özel bir kesimi sisteme kazandırma hamlesi olduğunu vurguluyor. Uzmanlara göre 15 yıllık çatışma ortamının yarattığı olağanüstü koşulların devlet nezdinde kabul edilmesi, bir tür “geçiş dönemi adaleti” ve hak iadesi niteliği taşıyor.
Ayrıca sahada ve halkla iletişimde hayat tecrübesi edinmiş kişilerin emniyet teşkilatına katılması, eski rejimin hafızalara kazıdığı baskıcı ve işkenceci polis modelinin tasfiye edilmesi sürecinde önemli bir sosyolojik kazanım olarak değerlendiriliyor.
“Devrim güvenliği” değil “devlet güvenliği” vurgusu
Kararın ardından başlayan kurumsal dönüşümün bazı riskleri de beraberinde getirdiğine dikkat çekiliyor. Analistler, sahadan gelen unsurların emniyet teşkilatına entegrasyonunda temel kriterin “devrim güvenliği” değil hukuka bağlı “devlet güvenliği” olması gerektiğinin altını çiziyor.
Adayların teşkilata kabul edildikten sonra önceki kimlik ve aidiyetlerinden sıyrılarak anayasal düzene, kurumsal hiyerarşiye ve insan haklarına bağlı birer profesyonel kolluk kuvveti haline getirilmesi gerektiği belirtiliyor. Bu kapsamdaki istisnai alımların kalıcı bir kimlik ayrımına dönüşmeden profesyonel eğitimlerle desteklenmesinin, Suriye’nin yeni ve birleşik güvenlik yapısı açısından hayati önem taşıdığı kaydediliyor.
