Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, New York’ta devam eden Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu marjında ABD ile İran’ın kapsamlı bir uzlaşmaya her zamankinden daha yakın olduğunu açıkladı. Eş zamanlı olarak üst düzey bir İranlı yetkili, Washington yönetiminin askeri baskıyı hafifletmesi ve İran limanlarına uyguladığı ablukayı kaldırması şartıyla Hürmüz Boğazı’nın bir hafta içinde yeniden uluslararası gemi seyrüseferine açılabileceğini duyurdu.
BM Genel Kurulu temasları kapsamında İngiltere Başbakanı Andy Burnham ile bir araya gelen Trump, salı günü Amerikalı bir yetkilinin New York’taki İran heyetiyle üç saat süren “son derece verimli” bir toplantı gerçekleştirdiğini belirtti.
Trump: “Önlerinde iki seçenek var”
İran ile diplomatik temasların ilerleme kaydettiğini savunan Trump, haziran ayında imzalanan mutabakat zaptından çekilmesinin ve ardından başlayan askeri harekatın ardından ilk kez olumlu bir uzlaşı sinyali verdi. Ancak nükleer silah restini yineleyen ABD Başkanı, Tahran’a yönelik şu ifadeleri kullandı:
“Bizimle konuşmak istiyorlar. Görüşmeler sürdü, bugün de devam etti ve ilişkiler ilerliyor. Fakat nükleer silaha sahip olmalarına asla izin veremeyiz. İran’ın çıkarı ABD ile derhal bir anlaşmaya varmaktır. Önlerinde iki seçenek var ve bunlardan biri onlar için son derece yıkıcı. Ya ülkelerini yeniden inşa etmelerini sağlayacak tarihi bir anlaşmaya varacaklar ya da İslam Cumhuriyeti’ni çok hızlı bir şekilde tamamen ortadan kaldıracağım. Büyük bir kararın eşiğindeyim.”
Tahran’dan 7 günlük şartlı teklif
İran kanadından gelen açıklamalar ise müzakerelerin somut bir taslak üzerinden yürüdüğünü ortaya koydu. *Reuters* haber ajansına konuşan üst düzey bir İranlı yetkili, arabulucular vasıtasıyla geçen hafta Washington’a yeni bir teklif paketi sunduklarını açıkladı.
Yetkili, ABD’nin askeri ablukayı kaldırması durumunda Hürmüz Boğazı’nın 7 gün içinde yeniden açılabileceğini belirterek; “ABD’nin sorunu diplomatik yollarla çözme arzusunu resmen ilan etmesi ve net bir takvim belirlemesi gerekiyor. BM Genel Kurulu, Washington için diplomasiye dönüş adına kaçırılmayacak altın bir fırsattır” değerlendirmesinde bulundu.
Körfez ülkeleriyle kritik zirve
Gelişmelerin ardından Donald Trump’ın Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Katar, Kuveyt, Umman ve Bahreyn’den oluşan Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) liderleriyle New York’ta kritik bir toplantı gerçekleştirmesi bekleniyor.
Küresel petrol ve doğal gaz sevkiyatının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını acil bir ekonomik öncelik olarak gören Körfez başkentleri, diğer yandan müzakere sürecinde Tahran yönetimine aşırı tavizler verilmesinden ve bölgesel nüfuzunun artmasından endişe duyuyor.
