Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında tırmanan askeri gerilimi yatıştırmak ve Hürmüz Boğazı’ndaki seyrüsefer krizini sonlandırmak amacıyla uluslararası diplomasi trafiği hız kazandı. Orta Doğu’da enerji arzını ve küresel deniz ticaretini tehdit eden sıcak çatışma riskini engellemek için Katar, Irak, Türkiye ve Pakistan çok yönlü arabuluculuk girişimleri yürütüyor.
G7 ülkelerinin dışişleri bakanları da Paris’te bir araya gelerek krizin askeri operasyonlar yerine diplomatik kanallarla çözülmesi gerektiği yönünde Washington yönetimine çağrıda bulundu.
Katar Başbakanı Beyaz Saray’da Trump ile görüştü
Arabuluculuk çabalarının en kritik temaslarından biri Washington’da gerçekleşti. Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani, Beyaz Saray’da ABD Başkanı Donald Trump ile bir araya geldi. Katar Başbakanı’nın, Başkan Yardımcısı JD Vance ile de ayrı bir görüşme gerçekleştirdiği bildirildi.
ABD basınında yer alan kulis bilgilerine göre Doha yönetimi, askeri çatışma ihtimalinin önlenmesi ve Tahran ile nihai bir uzlaşmaya varılabilmesi adına diplomatik girişimlere ek süre tanınması için Trump yönetimini ikna etmeye çalışıyor.
Irak’ın gizli Tahran ziyareti ve 2 günlük teklif
Bağdat yönetimi de iki başkent arasındaki tansiyonu düşürmek için aktif rol üstleniyor. Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi’nin geçtiğimiz cuma günü İran’a basına kapalı özel bir ziyaret gerçekleştirdiği duyuruldu. Zeydi, Tahran’da İran İslami Şura Meclisi Başkanı ve müzakere heyeti lideri Muhammed Bakır Kalibaf ile görüştü.
Görüşmede Kalibaf’ın, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması için daha önce 7 gün olarak önerilen sürenin 2 güne indirilmesini öngören revize edilmiş teklifi Irak tarafına aktardığı belirtildi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de ABD’nin şartları kabul etmesi halinde bölgedeki güvenlik ortamının iki gün içinde normale dönebileceğini teyit etti.
Erdoğan: Sorunlar silahla değil diyalogla çözülür
Türkiye de gerilimi düşürmek amacıyla Washington hattındaki diplomatik ağırlığını devreye soktu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Azerbaycan ziyareti dönüşünde uçakta gazetecilere yaptığı açıklamada, İran’a yönelik yeni bir askeri saldırı dalgasını kabul etmediklerini vurguladı.
Ankara’nın savaşa dair çekincelerini ABD tarafına ilettiğini aktaran Erdoğan; krizin Türkiye, Körfez ülkeleri, Irak, Suriye ve Avrupa’ya uzanan yıkıcı etkileri olabileceği uyarısında bulunarak barış ve diplomasi kapısının açık tutulması gerektiğini belirtti.
Tahran’ın 7 şartı ve Washington’ın tavrı
İran yönetimi, Hürmüz Boğazı’nı yeniden ulaşıma açmak ve müzakere masasına dönmek için 7 temel şartta ısrar ediyor. Bu şartlar arasında; İran limanlarına uygulanan deniz ablukasının kaldırılması, askeri bombardımanların sonlandırılması, dondurulmuş finansal varlıkların serbest bırakılması, yaptırımların hafifletilmesi ve savaş tazminatı ödenmesi yer alıyor.
ABD Başkanı Donald Trump, diplomasi sürdüğü müddetçe yeni bir askeri harekat ihtimalinin zayıf olduğunu ifade etse de operasyon seçeneklerinin masadan kalkmadığı mesajını verdi. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise Tahran’ın öne sürdüğü şartları gerçek dışı ve kabul edilemez olarak nitelendirdi.
Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer ablukası sürüyor
Diplomatik görüşmeler sürerken Hürmüz Boğazı’nda sahadaki gerilim devam ediyor. İran devlet televizyonu, son 10 gün içinde Tahran’ın onaylamadığı alternatif rotaları kullanmaya çalışan ve takip sistemlerini kapatan en az 11 petrol tankerinin hedef alındığını duyurdu. Boğazdaki askeri abluka ve müdahaleler nedeniyle tanker trafiğinde aksamalar sürerken, taraflar arasındaki diplomatik temasların sonucu merakla bekleniyor.
