Türkiye ile Azerbaycan arasında bir ayı aşkın süredir kamuoyuna ve sosyal medyaya yansıyan diplomatik gerilim, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın “8 Kasım Zafer Günü” vesilesiyle gerçekleştirdiği kritik Şuşa ziyaretiyle tamamen aşıldı. Karşılıklı tartışmalar, Azerbaycan yönetiminin 31 Türk vatandaşına getirdiği giriş yasağı, bazı isimler hakkındaki adli süreçler ve Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Oktay Saral’ın istifasıyla tırmanan kriz, liderlerin sergilediği kararlı duruşla yerini yeniden dayanışmaya bıraktı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan ve beraberindeki heyeti Fuzuli Uluslararası Havalimanı’nda doğrudan Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve eşi Mihriban Aliyeva karşıladı. Yalnızca devlet başkanları düzeyinde gerçekleşen sıcak karşılama protokolü, iki başkent arasındaki sorunların geride bırakıldığının ilk somut işareti olarak kayıtlara geçti.
Ortak basın toplantısında “tek millet iki devlet” vurgusu
Liderlerin baş başa gerçekleştirdiği kritik görüşme ve heyetler arası temasların ardından düzenlenen ortak basın toplantısında, iki ülke arasındaki müttefiklik bağlarının sarsılmaz niteliğine dikkat çekildi.
İlişkileri zayıflatmak isteyen odaklara doğrudan seslenen Cumhurbaşkanı Erdoğan, Şuşa Beyannamesi ile müttefiklik düzeyine taşınan ortaklığın altını çizerek şunları söyledi:
“5 Haziran 2021’de Şuşa’da imzaladığımız beyannameyle müttefiklik bağlarıyla taçlandırdığımız kardeşliğimizi zayıflatmak isteyenler, dün olduğu gibi bugün de yarın da hedeflerine asla ulaşamayacaktır. ‘Tek millet, iki devlet’ şiarıyla ifade ettiğimiz gönül birliğimiz, ortak geçmişimizden güç alarak geleceğimizi aydınlatan sönmez bir meşaledir.”
Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ise dünyada Türkiye ve Azerbaycan kadar birbiriyle iç içe geçmiş iki ülkenin bulunmadığını belirterek, “Aramıza kimsenin girmesine ya da kişisel menfaatleri uğruna birliğimizi zedelemesine asla izin vermeyeceğiz” mesajını paylaştı.
Bahtiyar Vahapzade’nin dizeleriyle birlik mesajı
Toplantının en dikkat çekici anlarından biri, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Azerbaycan’ın milli şairi merhum Bahtiyar Vahapzade’nin iki ülkenin kardeşliğini anlatan dizelerini okuması oldu. Erdoğan’ın dizeleri tamamlamasının ardından Aliyev’in mevkidaşının elini kaldırarak kucaklaşması, salonda uzun süre alkışlandı.
Bölgedeki diplomatik kaynaklar ve siyasetçiler, yürütülen devlet aklı ve serinkanlı temaslar sayesinde ilişkilerdeki soğukluğun yerini yeniden tam bir güven ortamına bıraktığını doğruluyor. Bağımsız araştırma verileri de her iki halkın ezici bir çoğunlukla (yüzde 80’in üzerinde) geçici anlaşmazlıkların köklü kardeşlik bağına zarar veremeyeceği görüşünde birleştiğini gösteriyor.
Bölgesel aktörlerin kışkırtmalarına karşı ortak mekanizma
Krizin perde arkasını değerlendiren uzmanlar; Ankara-Bakü yakınlaşmasından rahatsızlık duyan üçüncü aktörlerin, özellikle İran ve İsrail bağlantılı çevreler ile Avrupa’daki bazı grupların sosyal medya üzerinden provokatif yayınlar yürüttüğüne işaret ediyor.
Bölgesel rekabetin arttığı bir dönemde benzer dezenformasyon ve kışkırtma girişimlerinin önüne geçilebilmesi için iki ülkenin iletişim ve kamu diplomasisi kanallarını daha kurumsal mekanizmalarla güçlendirmesi gerektiği vurgulanıyor.
