Irak’ta uluslararası koalisyonun askeri misyonunun sona ermesiyle birlikte Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY), güvenlik mimarisinde köklü bir dönüşüm sürecine girdi. ABD Savunma Bakanlığı ile 2022 yılında imzalanan 4 yıllık mutabakat zaptının süresinin dolmasının ardından Erbil yönetimi, Peşmerge güçlerinin tek çatı altında birleştirilmesini öngören nihai aşamanın tamamlandığını duyurdu. KDP ve KYB denetimindeki 70 ve 80 numaralı birliklerin lağvedilerek Peşmerge Bakanlığı bünyesinde 1. ve 2. Bölge Komutanlıkları olarak yeniden yapılandırıldığı bildirildi.
IKBY Başkanı Neçirvan Barzani, birleşmenin yalnızca idari bir düzenleme olmadığını vurgulayarak, “Amacımız tek bir güç, tek bir bakanlık ve tek bir komuta kademesi oluşturarak Peşmerge’yi siyasi çekişmelerin tamamen dışına çıkarmaktır” ifadelerini kullandı. Barzani, bu adımın Peşmerge’nin Irak federal savunma sistemi içerisindeki yerini ve Bağdat ile sahadaki ortak koordinasyonunu güçlendireceğini belirtti.
Siyasi vesayetten arınma ve onlarca yıllık süreç
Peşmerge Bakanlığı Eski Genel Sekreteri Emekli Korgeneral Cebbar Yaver, reformun başarısının birliklerin partizan emir komuta zincirinden fiilen koparılmasına bağlı olduğuna dikkat çekiyor. Yaver, Peşmerge’yi tek çatı altında toplama girişimlerinin 1992, 2006 ve DEAŞ ile mücadele döneminde 2016 yıllarındaki çabalara dayandığını hatırlatarak, mevcut adımın şekilsel bir isim değişikliğinden öteye geçip köklü bir kurumsal askeri disipline evrilmesi gerektiğini kaydetti.
Peşmerge Bakanlığı Sözcüsü Tümgeneral Osman Muhammed ise güçlerin her türlü senaryoya hazır olduğunu ve ortak güvenlik hatlarında Irak ordusu ile üst düzey bir koordinasyon yürütüldüğünü açıkladı.
Hava savunma açığı ve bölgesel dengeler
Çekilme sonrasında Erbil’in karşı karşıya kaldığı en ciddi güvenlik riski hava sahası güvenliği olarak öne çıkıyor. IKBY Başbakanı Mesrur Barzani, bölgenin bugüne kadar binden fazla füze ve kamikaze İHA saldırısına maruz kaldığını hatırlatarak, hava savunma sistemleri bulunmadan sahada korumasız kalmanın yarattığı endişeyi dile getirdi.
Bölgesel dengelere ilişkin temaslarını sürdürdüklerini belirten Mesrur Barzani şu mesajları verdi:
- Tahran ile ilişkiler: İran ile temasların sürdüğünü belirten Barzani, bölgenin hiçbir çatışmanın tarafı veya komşu ülkeleri tehdit eden bir sıçrama tahtası olmasına izin vermeyeceklerini vurguladı.
- Bağdat ile uyum: Federal hükümetin yolsuzlukla mücadele, milis grupların silah bırakması ve bütçe gibi anayasal temelde çözülmesi gereken başlıklarına destek verdiklerini bildirdi.
Mali destek kesildi, gözler Bağdat bütçesinde
ABD liderliğindeki koalisyonun çekilmesi yalnızca askeri sahada değil, mali planda da derin bir boşluk yarattı:
- Koalisyon maaş ödemelerini durdurdu: Peşmerge Bakanlığı Genel Sekreteri Korgeneral Bahtiyar Muhammed Sıddık, koalisyonun dört yıldır sağladığı mali desteğin ağustos ve eylül aylarında yapılan son ödemelerle tamamen bittiğini açıkladı.
- Federal bütçeye entegrasyon talebi: Peşmerge Bakanlığı, kesilen uluslararası yardımların telafi edilmesi ve Peşmerge maaşlarının Irak ordu personeliyle eşitlenmesi için resmi olarak Bağdat yönetimine başvurdu.
Yeni dönem; Peşmerge’nin hem iç politikadaki bölünmüşlüğü aşarak tek bir nizami orduya dönüşme iradesini, hem de Bağdat ile ortak sınır ve terörle mücadele hattındaki savunma gücünü doğrudan test edecek.
