Amerika Birleşik Devletleri ara seçimlerinde Demokrat Parti’nin Kongre’nin her iki kanadında da üstünlük sağlamasının ardından, İran yönetimi Başkan Donald Trump’ın atacağı adımlara odaklandı. Washington ile diplomatik uzlaşma arayışı ile yeni bir askeri çatışma ihtimali arasında gidip gelen Tahran’da, nükleer tesislere uluslararası denetçilerin dönüşü meselesi müzakerelerin önündeki en büyük tıkanıklık noktası olarak öne çıkıyor.
Elde edilen bilgilere göre Washington yönetimi, daha önce hedef alınan İran nükleer tesislerinin denetlenmesini iki günlük geçici bir mutabakat dahil herhangi bir anlaşmanın ön koşulu olarak masaya sürüyor. Tahran ise bu şartı kategorik olarak reddederek, denetçilerin dönüşünün ancak yaptırımların ve petrol ambargosunun kaldırılması ile Hürmüz Boğazı’nın seyrüsefere açılmasını içeren kapsamlı bir takvimle eş zamanlı olması gerektiğini savunuyor.
Arakçi’den bölge ülkelerine uyarı trafiği
ABD’nin son teklif paketine henüz resmi yanıt vermemesi, Tahran’daki askeri kanatta harekat olasılığını güçlendirdi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin perşembe günü Türkiye, Suudi Arabistan, Katar, BAE, Umman, Kuveyt, Ürdün, Pakistan ve Kıbrıs dışişleri bakanlarıyla peş peşe telefon görüşmeleri gerçekleştirdiği bildirildi. Arakçi’nin temaslarında, olası bir Amerikan saldırısına karşı verilecek yanıtın çok ağır ve kapsamlı olacağı yönünde açık uyarılarda bulunduğu aktarıldı.
Arapça yayımlanan hükümet gazetesi “El-Vifak” Genel Yayın Yönetmeni Muhtar Haddad, الجزيرة نت’e yaptığı değerlendirmede Tahran’ın her iki senaryoya da hazır olduğunu belirtti:
“Washington yönetimi müzakereler sürerken İran’a saldırarak masayı bizzat devirdi ve mutabakat zaptını ihlal etti. Dini lider başta olmak üzere üst düzey yetkililerin teyakkuz mesajları bu güvensizlikten kaynaklanıyor. Washington’un samimiyetsiz tutumu ve İsrail’in kışkırtmaları askeri senaryoyu daha olası kılıyor; ancak arabulucuların çabaları diplomasi kapısının tamamen kapanmadığını gösteriyor. Top artık ABD’nin sahasında.”
“Seçim yenilgisini telafi etmek için sembolik bir vuruş gelebilir”
İran Gazeteciler Sendikası Başkanı Maşaallah Şemsülvaizin ise Kongre seçim sonuçlarının yarattığı siyasi atmosferi analiz etti. Cumhuriyetçilerin Temsilciler Meclisi ve Senato’da uğradığı ağır yenilginin bir “siyasi deprem” olduğunu vurgulayan Şemsülvaizin, Tahran’daki değerlendirmeleri iki eksende özetledi:
- Savaş Yorgunluğu Görüşü: Seçim hezimetinin Trump yönetiminin manevra alanını daralttığı, yeni bir cephe açacak siyasi ve psikolojik direncin kalmadığı ve baskıların yalnızca retorik düzeyinde tutulacağı tezi.
- İntikam ve Güç Gösterisi Senaryosu: Trump’ın Kongre mağlubiyetinin yarattığı algıyı kırmak ve iç kamuoyuna “zafer” sunabilmek adına İran içindeki üst düzey bir askeri lidere, stratejik bir komuta merkezine ya da “Balta Dağı” (Cebel el-Fes) gibi sembolik tesislere hızlı ve sınırlı bir nokta operasyonu düzenleme ihtimali.
Bölgede tansiyon hızla yükselirken, analistler olası sınırlı bir Amerikan saldırısının Tahran’ın bölgedeki vekil güçlerini devreye sokması ve enerji hatlarını hedef almasıyla geniş çaplı bir bölgesel savaşa evrilip evrilmeyeceğini tartışıyor.
