Gazze Şeridi’nde uzun süredir devam eden savaş, abluka ve ekonomik yıkım, altın piyasasını küresel dinamiklerden tamamen kopararak eşi benzeri görülmemiş bir fiyat balonuna sürükledi. Bölgede yeni evlenen gençlerin geleneksel takı alışverişini imkânsız hale getiren kriz, altının gram fiyatını uluslararası piyasaların yaklaşık yüzde 50 üzerine taşıdı.
Dünya borsalarında 21 ayar altının gramı ortalama 110 dolar seviyelerinde seyrederken, Gazze’deki kuyumcularda bu rakam 170 dolara kadar çıktı. Evlilik arifesindeki gençlerin eskiden ortalama 2 bin 800 dolarlık altın seti aldığı bölgede, damatlar artık 450 dolara (yaklaşık 1.500 şekel) ulaşan tek bir sade alyansı dahi almakta büyük güçlük çekiyor.
Stoklar yarı yarıya eridi: İthalat 3 yıldır durma noktasında
Gazze Kuyumcular Derneği Başkanı Muhammed Habbub, piyasadaki dengesizliğin borsa hareketlerinden ziyade derin arz açığı ve nakit sistemindeki çöküşten kaynaklandığını belirtti. Savaş öncesinde piyasada yaklaşık 3 ton olan altın rezervinin güncel olarak 1,5 tonun altına gerilediğini ifade eden Habbub, stok erimesinin nedenlerini şöyle sıraladı:
- Üç yıldır bölgeye dışarıdan hiçbir şekilde yeni altın girişinin yapılamaması,
- Bombardımanlar ve yıkım sebebiyle kaybolan ya da enkaz altında kalan tonlarca altın,
- Bölgeden ayrılmak zorunda kalan sivillerin ziynet eşyalarını beraberinde dışarı çıkarması.
Ayrıca bankaların kapalı olması ve piyasada dolaşan kâğıt paraların (şekel, dinar, dolar) fiziksel olarak yıpranması sebebiyle esnafın nakit kabul etmemesi, halkı birikimlerini korumak için tek güvenli liman olarak gördükleri altına yönlendiriyor.
Damgalanan altın miktarında yüzde 84’lük çöküş
Gazze Ulusal Ekonomi Bakanlığı verileri de kuyumculuk sektöründeki sert daralmayı doğruluyor. Kıymetli Madenler Damgalama Müdürlüğü’nün yayımladığı rapora göre, 2026’nın üçüncü çeyreğinde ayda ortalama yalnızca 23 kilogram altın resmi olarak damgalandı.
Savaş öncesinde aylık 108 ila 146 kilogram seviyesinde bulunan damgalama hacmi, 2022 ortalamasına kıyasla yüzde 84, 2020 ortalamasına kıyasla ise yüzde 79 oranında geriledi. Rakamlar, piyasada dönen işlenmiş altın miktarının tarihi dip seviyelere indiğini gösteriyor.
Üretim maliyetleri katlandı: Alçı 50 dolardan 10 bin dolara çıktı
İthalatın durması sebebiyle yerel atölyelere bağımlı hale gelen Gazze kuyumculuk sektörü, ham madde ve atölye malzemelerindeki fahiş fiyat artışlarıyla mücadele ediyor.
Kuyumcu Enis el-Eşkar, döküm işlemlerinde kullanılan bir çuval alçının fiyatının 50 dolardan 10 bin dolara fırladığını, 10 dolarlık nitrik asidin litresinin ise 200 dolara yükseldiğini aktardı. Uluslararası piyasada onsu yaklaşık 4 bin dolar olan altını Gazze’de esnafın vatandaşlardan 6 bin dolara satın aldığını belirten Eşkar; sınır kapılarının açılması ve ithalatın başlaması durumunda piyasanın aniden çökmesinden ve esnafın devasa zararlarla karşılaşmasından endişe duyduklarını ifade etti.
Birikim koruma çabası büyük kayba dönüşebilir
Ekonomist Ahmed Ebu Kamer, Gazze’deki yüksek altın talebinin bir refah göstergesi olmadığını, aksine bankacılık sistemine ve nakit paraya güvenini yitiren sınırlı bir kesimin varlıklarını koruma çabası olduğunu vurguladı.
Vatandaşların dünya değerinin çok üzerinde fiyatlarla altın alarak daha ilk günden sermaye kaybına uğradığı uyarısında bulunan Ebu Kamer, 10 bin dolara satın alınan altının küresel karşılığının 5-6 bin dolar seviyesinde kaldığına dikkat çekti. Uzmanlar, sınırların açılması veya piyasanın normalleşmesi durumunda hem tasarruf sahiplerinin hem de yüksek fiyattan stok tutan esnafın ağır finansal risk altında olduğunu belirtiyor.
