Suriye ile Çin arasındaki ekonomik ilişkileri canlandırmayı ve ülkenin toparlanma sürecini hızlandırmayı amaçlayan “Suriye-Çin Ekonomik Kalkınma Forumu” başkent Şam’da başladı. İnşaat, mühendislik, yapı malzemeleri, sanayi, teknoloji ve pazarlama alanlarında uzmanlaşmış 16 büyük Çinli şirketin katıldığı zirve, Şam yönetiminin yeniden imar hamlesinde kritik bir kilometre taşı olarak değerlendiriliyor.
İki gün sürecek forum kapsamında Çinli şirket temsilcileri; Suriye Yatırım Otoritesi, Varlık Fonu, Gümrük ve Sınır Kapıları İdaresi ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığı yetkilileriyle somut iş birliklerini hayata geçirmek üzere doğrudan temaslarda bulunuyor.
Suriye ekonomisinde model arayışı ve özel sektör vurgusu
Forumun açılışında konuşan Suriye Ekonomi Bakanı Nidal eş-Şaar, Çin’in kalkınma tecrübesinin Suriye için önemli dersler barındırdığını vurguladı. Uzun vadeli planlama, kurumsal disiplin, insan kaynağına ve teknolojiye yapılan yatırımların altını çizen Şaar, Suriye’nin küresel rekabete açık ve daha üretken bir ekonomi inşa etme yolunda tarihi bir dönemden geçtiğini belirtti.
Ekonominin özel sektör öncülüğünde büyümesini hedeflediklerini belirten Şaar, devletin bu süreçte rekabeti, teşebbüs ruhunu ve yatırımı destekleyen yasal çerçeveyi hazırlayacağını kaydetti. Çin ile ilişkilerin klasik ticaret sınırlarını aşarak sanayi, altyapı, enerji ve konut sektörlerinde doğrudan üretime dayalı stratejik bir ortaklığa dönüşmesini amaçladıklarını sözlerine ekledi.
Suriye-Çin İş Konseyi Başkanı Fadi Ahmed el-Muheymid de Çin deneyiminin insan kaynağı ve teknoloji eksenli kentleşme projelerinde önemli bir rehber olduğunu dile getirdi. Çin heyeti temsilcisi Yi Feng ise pazar analizleri ve kurumsal iş birlikleri aracılığıyla belirlenen fırsatların sahada somut projelere dönüştürülmesini amaçladıklarını söyledi.
Güvenlik dengeleri ve diplomatik engeller
Ekonomik potansiyele rağmen uzmanlar, iki ülke arasındaki ticari atılımların önünde ciddi güvenlik ve siyasi bariyerlerin bulunduğuna dikkat çekiyor. Suriye-Çin İlişkileri Uzmanı Mühendis Abdurrahman Dari, Çin’in altyapı yatırımlarındaki gücünün Suriye halkının beklentileriyle örtüştüğünü, mevcut engellerin ise üst düzey diplomatik temaslarla aşılabileceğini belirtti.
Politico Times Diplomasi Direktörü Dr. Basil el-Hac Casım ise Kuşak ve Yol Girişimi çerçevesindeki fırsatlara değinirken, Pekin’in güvenlik önceliklerine dikkat çekti. Casım, Pekin yönetiminin Suriye’deki yatırım ortamının kırılganlığına ve sahada bulunan Uygur savaşçıların varlığına ilişkin güvenlik risklerine hassasiyetle yaklaştığını ifade etti. Şam yönetiminin ise Pekin ile geliştireceği ortaklıkların Batı ve ABD ile ilişkilerde yeni gerilimler üretmemesi için hassas bir denge gözettiğini kaydetti.
Yeni dönemde değişen dengeler
İki ülke arasındaki ilişkiler, 8 Aralık 2024’te Esed rejiminin devrilmesinin ardından kurulan yeni yönetimle doğrudan temas zeminine taşındı. Pekin’in önceki dönemde rejim lehine Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nde kullandığı veto geçmişine rağmen, yeni dönemde pragmatik adımlar öne çıktı.
Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara’nın Şubat 2025’te Çin’in Şam Büyükelçisi ile görüşmesinin ardından diplomatik trafik hız kazandı. Kasım 2025’te Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi ile bir araya gelen Suriye heyeti, Suriye topraklarının Pekin’in egemenliği ve güvenliğine tehdit oluşturacak biçimde kullanılmasına izin verilmeyeceğini taahhüt etti. Çin’in Şam Büyükçisi Şi Hongvey ise 1 Ağustos 2026’da yaptığı açıklamada, halkın iradesine saygı duyduklarını ve yeniden inşa sürecine katılımı genişletmeye hazır olduklarını duyurmuştu.
