Abu Dabi Ulusal Petrol Şirketi (ADNOC) İcra Kurulu Başkanı ve Birleşik Arap Emirlikleri Sanayi ve İleri Teknoloji Bakanı Sultan el-Cebir, küresel enerji piyasalarını sarsan kritik bir uyarıda bulundu. Abu Dabi Uluslararası Petrol Fuarı ve Konferansı’nda (ADIPEC) konuşan Cebir, dünya genelinde stratejik enerji tamponlarının hızla eridiğini ve Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat kesintilerinden bu yana küresel stoklardan yaklaşık 1 milyar varil petrol çekildiğini açıkladı.
Orta Doğu’da tırmanan çatışmaların deniz ticaret yollarını felce uğratması sebebiyle enerji krizinin boyut değiştirdiğini belirten Cebir, bazı pazarlarda dizel stoklarının son 35 yılın mevsimsel en düşük seviyesine gerilediğini, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tarafında ise 600 milyar fit küplük ciddi bir tedarik açığının baş gösterdiğini kaydetti. Dizel fiyatlarındaki kontrolsüz tırmanış, hem hükümetler hem de nihai tüketiciler üzerinde enflasyon baskısını körüklüyor.
Lojistik maliyetleri patladı: Varil başına navlun payı fırladı
Krizin yalnızca üretim hacmiyle ilgili olmadığını, asıl sorunun ürünün tüketiciye ulaştırılması noktasında düğümlendiğini ifade eden Cebir, taşımacılık maliyetlerindeki dramatik artışa dikkat çekti.
Cebir konuşmasında, “Kriz öncesinde lojistik ve navlun harcamaları bir varil petrolün maliyetinin yüzde 5’inden daha azını oluşturuyordu; bugün ise bu oran yüzde 30’un üzerine fırlamış durumda. Enerji güvenliği artık yalnızca üretim kuyusunda değil, teslimat noktasında da ölçülüyor” dedi.
Enerji şoklarına karşı direnç inşa etmek amacıyla sektörün acil adımlar atması gerektiğini savunan ADNOC CEO’su, tüketim pazarlarına yakın stratejik depolama tesislerinin genişletilmesini, esnek rafineri kapasitelerinin kurulmasını ve kriz patlak vermeden önce gelişmiş lojistik ağların hayata geçirilmesini istedi.
Brent petrolde yüzde 50’lik sıçrama ve boşalan depolar
Küresel gösterge Brent ham petrolü, şubat ayındaki çatışma öncesi seviyelerine kıyasla yaklaşık yüzde 50 prim yaparak varil başına 110 dolar eşiğinde işlem görmeyi sürdürüyor.
Piyasadaki yangını söndürmek amacıyla Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), geçtiğimiz ay acil durum rezervlerinden piyasaya 20 milyon varili aşkın dizel yakıt ve ham petrol pompalama kararı almıştı. Ancak uzmanlar ve sektör temsilcileri, serbest piyasaya sunulabilecek gerçek rezervlerin sınırına gelindiğine işaret ediyor. Saudi Aramco CEO’su Emin en-Nasır da ticari rezervlerin 6 milyar varilin altına indiğini ve bu hacmin önemli bir bölümünün operasyonel kısıtlar nedeniyle fiilen kullanılamaz durumda olduğunu vurgulamıştı.
Washington-Tahran hattında gözler seçim sonrasında
Piyasalarda arz kesintisi korkusunu tırmandıran en sıcak başlık ise ABD ile İran arasındaki olası yeni askeri misillemeler. ABD Başkanı Donald Trump, 3 Kasım Kongre ara seçimleri öncesinde İran’a yönelik yeni bir saldırı düzenlenmeyeceğini açıklamış olsa da seçimlerin hemen ardından askeri harekat seçeneğinin devreye alınabileceğinin sinyalini vermişti. Küresel enerji aktörleri, Orta Doğu’daki tansiyonun düşürülmesi için diplomatik temasların hızlandırılmasını talep ediyor.
