Tunus’un El-Kef vilayetine bağlı Medine kenti yakınlarındaki Altiburos antik kentinde yürütülen kazı çalışmaları, arkeoloji dünyasını heyecanlandıran çok katmanlı bir dönüşümü gün yüzüne çıkardı. Yaklaşık bin yıl önce inşa edilen görkemli Roma tiyatrosunun, gösteri işlevini yitirdikten sonra Bizans devrinde kaleye, Orta Çağ İslam döneminde ise yaşam alanına dönüştürüldüğü belgelendi.
Tunus Ulusal Miras Enstitüsü ile İtalya’daki Palermo Üniversitesi ortaklığında 11-22 Ekim 2026 tarihleri arasında yürütülen kazılarda; tiyatro kompleksinin içinde inşa edilmiş, Ağlebiler ve Fatımiler devrine tarihlendiği tahmin edilen ev ve yerleşim kalıntıları bulundu.
Seyirci basamaklarından konut duvarlarına
Arkeolojik çalışmalar kapsamında antik tiyatronun oturma sıraları (cavea) ve sahne binasının yerleşim planı eksiksiz şekilde haritalandırıldı. Kazıların en çarpıcı bulgusu ise yapının mimari süslemelerinin orijinal konumları dışında, yüzyıllar sonra inşa edilen konutların zemin ve duvar harçlarında devşirme malzeme olarak kullanılmış olması oldu.
Bir zamanlar binlerce Romalı izleyiciye ev sahipliği yapan anıtsal taş bloklar, Orta Çağ İslam toplumunun gündelik yaşamını çevreleyen duvarlara ve oda tabanlarına dönüştü. Araştırmacılar, bu durumun antik yapıların işlevlerini yitirdikten sonra dahi insan yerleşimine ve adaptasyonuna nasıl hizmet ettiğini gösteren somut bir miras olduğunu vurguluyor.
Tiyatrodan garnizona ve sivil yerleşime
Altiburos sahasındaki kronolojik katmanlaşma, Roma İmparatorluğu’nun ardından bölgenin geçirdiği evreleri net biçimde sergiliyor:
- Roma dönemi: Bölgenin önemli bir kültür ve gösteri merkezi olarak faaliyet gösterdi.
- Bizans dönemi: Savunma ihtiyacı doğrultusunda yapının mimarisi tahkim edilerek askeri bir kaleye çevrildi.
- İslam dönemi (Ağlebi ve Fatımi): Savunma niteliğini aşarak sivil halkın yerleştiği müstakil mahalle ve konut dokusuna evrildi.
Konutların kesin tarihlendirilmesi, odaların kullanım amaçları ve günlük yaşama ışık tutacak evsel eşyaların analizi için laboratuvar incelemeleri sürüyor. Ortak kazı ekibi, gelecek dönem çalışmalarında orkestra çukuru ile tiyatro binasının en alt katmanlarına inerek antik yapının ilk dönem mimarisine dair karanlık noktaları aydınlatmayı hedefliyor.
