Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi hattında tırmanan gerilim, karşılıklı askeri misillemelerle yeni bir eşiğe taşındı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’nın (CENTCOM) İran kıyı şeridindeki Devrim Muhafızları mevzilerine yönelik başlattığı kapsamlı hava operasyonlarına, Tahran yönetimi bölgedeki Amerikan üslerini balistik füzelerle vurarak karşılık verdi.
Al Jazeera’nin interaktif harita analizlerine göre ABD saldırıları; Umman Denizi kıyısındaki Çabahar ve Konarak limanlarından başlayarak Bender Cask, Sirik, Hürmüz Adası, Keşm Adası, Bender Abbas ve Buşehr’e kadar uzanan geniş bir sahil hattını vurdu. Özellikle Keşm Adası’nın güney kıyılarında en az 8 şiddetli patlama meydana geldiği, Lark Adası’ndaki kritik platformların da imha edildiği bildirildi. İran makamları bombardımanlarda aralarında Sirik’teki bir düğün merasimine katılan sivillerin de bulunduğu can kayıpları olduğunu duyurdu.
Tahran’dan Ürdün’deki ABD üssüne balistik misilleme
İran Devrim Muhafızları Ordusu, saldırılara cevaben “belirleyici harekat” başlattığını açıklayarak Ürdün’de konuşlu bir Amerikan askeri üssünü balistik füzeler ve kamikaze İHA’larla hedef aldı. Ürdün Silahlı Kuvvetleri, fırlatılan 10 füzenin hava savunma sistemlerince havada imha edildiğini, 3 füzenin ise yerleşim alanlarının dışına düştüğünü ve herhangi bir can kaybı yaşanmadığını duyurdu.
Füzelerin imhası sırasında Ürdün’ün doğusundaki el-Mafrak kenti semalarında patlama sesleri yankılandı. ABD’li askeri kaynaklar da saldırının püskürtüldüğünü ve Amerikan unsurlarında kayıp yaşanmadığını teyit etti.
Hürmüz Boğazı’nda kontrol mimarisi hedefte
Askeri ve strateji uzmanı Tuğgeneral İlyas Hanna, operasyonların sahadaki hedeflerini değerlendirdi:
- Denetim Ağının Çökertilmesi: ABD’nin temel gayesi, Devrim Muhafızları’nın boğazı kilitleyen radar, elektro-optik gözetleme, seyir füzesi bataryaları ve kamikaze dron platformlarını devre dışı bırakmak.
- Umman Rotasını Güvenceye Alma: Washington yönetimi, petrol akışının aksamaması adına gemilerin İran karasularından geçmek yerine uluslararası hukuka uygun biçimde Umman koridorunu kullanmasını zorlamaya çalışıyor.
- Mayınlama Kabiliyetinin Kırılması: Lark Adası’na yapılan saldırıların, boğazın dar geçiş noktalarına mayın döşeme kapasitesini doğrudan zayıflatmaya dönük olduğu kaydedildi.
Kontrollü gerilimden kontrolsüz savaşa geçilir mi?
İran Devrim Muhafızları, hava saldırılarının Hürmüz Boğazı’nın tamamen kapatılmasıyla sonuçlanacağı uyarısında bulunurken; Washington yönetimi ise İran’dan gelecek her yeni adıma çok daha sert yanıt verileceğini ve Orta Doğu hava sahasının tamamen sivil uçuşlara kapatılabileceğini bildirdi.
Askeri uzman Hasan Cuni, sahadaki durumun şimdilik “hesaplı ve kontrollü karşılıklı vuruşlar” aşamasında olduğunu, ancak İran’ın atacağı misilleme adımlarının büyüklüğüne bağlı olarak tablonun kontrolsüz bir savaşa evrilme potansiyeli taşıdığını belirtti. Uzmanlar, 18 Haziran 2026’da çatışmaların durdurulması ve boğazın açık tutulması için varılan mutabakatın bozulmasının ardından, deniz mayınları ve asimetrik saldırıların küresel enerji tedarikini uzun süre baskı altında tutacağını öngörüyor.
