Suriye’nin İdlib kentinde görme engelliler için kurulan Nur Köyü sakinleri, teknolojinin sunduğu imkânlar ve aralarındaki dayanışma sayesinde günlük hayatın zorluklarını tek tek aşıyor. Ekran okuyucu uygulamalar ve yapay zekâ destekli kamera sistemleri, bölgedeki görme engelli bireylerin başkalarına bağımlı olmadan ev işlerini yürütmesine, sosyal hayata katılmasına ve resmi kurumlarla iletişim kurmasına imkân tanıyor.
Köy sakinlerinden Ümmü Adnan, çamaşır makinesinin ekranındaki programı okuyamadığı anlarda yapay zekâ kamerasını devreye sokarak yardım aldığını anlatıyor. Akıllı telefonlar sayesinde ev işlerini tek başına yapabildiğini, dışarı rahatça çıkabildiğini ve Kur’an-ı Kerim ezberlediğini belirten Ümmü Adnan’ın deneyimi, teknolojinin doğru ellerde nasıl hayat kolaylaştırıcı bir araca dönüştüğünü ortaya koyuyor.
Akıllı telefonlar tek başına yetmiyor, usta-çırak dayanışması şart
Köyde değişimin öncülüğünü üstlenen Mahmud Hamza, akıllı telefona sahip olmanın tek başına yeterli olmadığını, asıl meselenin bu cihazları doğru kullanmayı öğrenmekten geçtiğini vurguluyor. Yeni cihaz alan köy sakinlerine ekran okuyucu yazılımları yükleyen Hamza, ardından onlara dokunmatik ekran üzerinde birebir rehberlik ediyor.
Özellikle görme engelliler için geliştirilen özel ekran okuma sistemleri üzerinde pratik eğitimler veren Hamza, kullanıcıların parmak hareketlerini telefon yüzeyinde tek tek yönlendiriyor. WhatsApp, Telegram ve Facebook gibi sosyal iletişim ağlarını kullanmayı öğrenen köylüler, böylece bireysel bir kazanımı toplumsal bir tecrübe aktarımına dönüştürüyor.
Dünya Sağlık Örgütü modeline uygun yerel çözüm
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), engellilere yönelik yardımcı teknolojilerin başarısında yalnızca cihaz tedarikini değil, kullanıcı eğitimini ve sürekli takibi en temel şart olarak tanımlıyor. Nur Köyü’nde yürütülen eğitim faaliyeti de bu uluslararası çerçeveyle birebir örtüşüyor.
Android tabanlı TalkBack gibi yerleşik ekran okuyucular cihaz içi gezinmeyi sağlarken, yapay zekâ destekli kamera araçları ise çamaşır makinesi paneli, gıda paketleri veya basılı belgeler gibi fiziksel dünyadaki bilgileri sesli olarak kullanıcıya aktarıyor. İki teknolojinin birlikte kullanılması, engellilerin fiziksel çevreleriyle kurdukları bağı güçlendiriyor.
İdari işler ve bağımsız yaşamın anahtarı
Köyün yöneticiliğini üstlenen görme engelli Amir Mahmud Cerrad, akıllı telefonun kendisi için vazgeçilmez bir yönetim aracına dönüştüğünü ifade ediyor. Başarısının sırrını doğru teknoloji kullanımına bağlayan Cerrad, yardım kuruluşları ve kamu mercileriyle tüm resmi temaslarını telefon üzerinden bağımsız şekilde yürüttüğünü kaydediyor.
Evdeki bir beyaz eşya ekranını okumaktan kurumsal yazışmaları yönetmeye kadar geniş bir yelpazede hayatı dönüştüren bu tecrübe, savaş koşullarının zorlukları altında dahi teknoloji ve dayanışmanın engelleri nasıl ortadan kaldırdığını somut bir örnekle gözler önüne seriyor.
