İran riyali, ABD yönetiminin yoğunlaşan yaptırım hamleleri ve derinleşen ekonomik krizin ortasında serbest piyasada tarihinin en düşük seviyesine geriledi. Tahran serbest döviz piyasasında 1 ABD dolarının değeri ilk kez 2,2 milyon riyal eşiğini aşarak yeni bir rekor kırdı.
Döviz kurlarını izleyen “Bonbast” verilerine göre serbest piyasada dolar karşısında hızla eriyen İran riyali, ABD Başkanı Donald Trump’ın Tahran’a yönelik “ezici ekonomik operasyon” açıklamasından bu yana değerinin yüzde 15’inden fazlasını kaybetti.
Resmi kur ile serbest piyasa arasındaki makas açılıyor
İran Merkez Bankası’nın belirlediği resmi gösterge kuru 1,5 milyon riyal bandında tutulmaya çalışılsa da halkın ve tüccarların dövize erişim sağladığı serbest piyasadaki fiyatlamanın 2,2 milyon sınırını aşması, ekonomik dengeleri sarstı.
Piyasalardaki tarihi erime, halkın alım gücünü dibe çekerken ithalata bağımlı sektörlerde maliyetlerin öngörülemez boyutlara ulaşmasına neden oluyor.
Merkez Bankası’ndan 2 milyar dolarlık müdahale hazırlığı
Tarihi değer kaybının ardından açıklamalarda bulunan İran Merkez Bankası Başkanı Abdunnasır Himmeti, spekülatif baskıları hafifletmek ve dalgalanmayı durdurmak amacıyla piyasaya 2 milyar dolara kadar döviz enjeksiyonu yapmaya hazır olduklarını duyurdu.
Yılbaşından bu yana ülkeye 18 milyar dolarlık döviz girdisi sağladıklarını vurgulayan Himmeti, yaptırım tehditlerine karşı şu değerlendirmelerde bulundu:
“Amerikalılar her hafta yeni yaptırımlar açıklayacaklarını söylüyor; buyursunlar yapsınlar. Biz de üzerimize düşeni yapıyoruz. Merkez Bankası ve ülkenin ekonomik yönetimi eli kolu bağlı durmuyor.”
Washington’dan “her hafta yaptırım” tehdidi
ABD cephesinden gelen sert açıklamalar Tahran üzerindeki baskıyı tırmandırıyor. ABD Başkanı Donald Trump geçtiğimiz günlerde Tahran yönetiminin finansal olarak iflasın eşiğinde olduğunu öne sürerken, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ise İran ekonomisine yönelik yaptırım dalgasının her hafta yeni sektörlerle genişletileceğini dile getirdi.
Halkın geçim şartlarının zorlaştığını kabul eden Himmeti ise İran kamuoyuna seslenerek bir çöküş senaryosunun söz konusu olmadığını savundu. Yaşanan sert fiyat hareketlerinin temelinde yürütülen “psikolojik savaşın” bulunduğunu öne süren Himmeti, piyasaların kısa süre içinde dengeleneceğini iddia etti.
