Mısır ile Körfez ülkeleri arasındaki ekonomik ilişkiler, geleneksel finansal yardım ve merkez bankası mevduat modelinden devasa kalkınma, lojistik ve turizm ortaklıklarına doğru yapısal bir dönüşüm yaşıyor. Kahire yönetimi; Kızıldeniz’deki seyrüsefer aksaklıkları ve Süveyş Kanalı gelirlerindeki yüzde 50’lik sert düşüşün yarattığı döviz baskısını, doğrudan yabancı yatırımlar ve rekor kıran işçi dövizleriyle dengelemeye çalışıyor.
Zirvede BAE var: 75 milyar dolarlık ekonomik bağ
Körfez sermayesinin Mısır’daki varlığında Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) açık ara lider konumda bulunuyor. Toplam ekonomik hacmi 75 milyar doları bulan Abu Dabi yönetimi, Akdeniz kıyısındaki dev “Ras El Hekma” projesinin öncülüğünde 2023-2024 mali yılında yaklaşık 40 milyar dolarlık doğrudan yatırım gerçekleştirerek tarihi bir rekora imza attı.
BAE’yi 60 milyar dolarlık ekonomik büyüklükle Suudi Arabistan takip ediyor. Riyad’ın Mısır ekonomisindeki ağırlığını ticaret hacmi ve işçi gelirlerinin yanı sıra Mısır Merkez Bankası’nda tuttuğu 5 milyar dolarlık kısa vadeli ile 5,3 milyar dolarlık orta ve uzun vadeli mevduatları oluşturuyor.
Sıralamada üçüncü basamakta yer alan Katar ise yaklaşık 40 milyar dolarlık bir hacme ulaştı. Doha yönetimi, 30 milyar dolar değerindeki “Alem el-Rum” kalkınma projesi ve yenilenen 4 milyar dolarlık mevduatıyla Kahire pazarındaki etkisini artırıyor. Körfez bloğunda Kuveyt 23,5 milyar dolarla dördüncü sırada yer alırken, Umman ve Bahreyn’in toplam yatırımları 5 milyar dolar seviyesinde seyrediyor.
Rusya-Ukrayna savaşı Mısır’ı “güvenli liman” yaptı
Uluslararası ekonomi uzmanı ve Mısır Dış Ticaret Bakanlığı Eski Araştırma Müsteşarı Dr. Abdünnebi Abdülmuttalib, sermaye hareketlerindeki bu köklü dönüşümün arkasındaki faktörleri değerlendirdi. Rusya-Ukrayna savaşı sonrasında Avrupa’daki yatırım iklimine ilişkin endişelerin arttığını vurgulayan Abdülmuttalib, Mısır’ın Körfez sermayesi için cazip bir “güvenli liman” haline geldiğini belirtti.
Kahire’nin Ras El Hekma gibi yüksek kârlı kentsel ve turistik projeleri devreye sokmasının yatırımcı ilgisini tetiklediğini ifade eden Abdülmuttalib, doğrudan yatırımların ödemeler dengesini yıllar sonra ilk kez fazlaya geçirdiğini söyledi. Ancak uzman isim, Süveyş Kanalı gelirlerindeki kayıp nedeniyle yaşanan 7 ila 10 milyar dolarlık açığın ve turizm hedeflerindeki aksamanın bu yatırımlarla dahi tamamen telafi edilemediğinin altını çizdi.
Enerji sektörü ve Avrupa’ya gaz ihracatı fırsatı
Uzmanlar, Akdeniz’deki enerji kaynaklarının stratejik bir çıkış yolu sunduğuna dikkat çekiyor. Mısır’da çıkarılan doğal gazın sıvılaştırılarak (LNG) Kızıldeniz krizinin ortasında enerji arayışındaki Avrupa pazarına sevk edilmesi, hem Mısır lirasına güç kazandıracak hem de Körfez ortaklıklarına yüksek kâr sağlayacak potansiyel bir alan olarak görülüyor.
İşçi dövizleri Mısır’ın ihracatına denk hale geldi
Mısır ekonomisinin bir diğer temel can damarını ise Körfez’de çalışan Mısır vatandaşlarının ülkeye gönderdiği dövizler oluşturuyor. Döviz kurunun serbest bırakılıp tek fiyatta eşitlenmesiyle birlikte kayıt dışı piyasa darbe aldı ve döviz akışında sıçrama yaşandı:
- Tarihi toparlanma: 2021 yılında 31,5 milyar dolar olan ancak karaborsa nedeniyle 2023’te 20 milyar doların altına inen işçi dövizleri, reform adımlarının ardından yüzde 40 artışla 41 milyar doları aştı.
- Yılın ilk 8 ayında 34 milyar dolar: 2026’nın ilk sekiz aylık diliminde ülkeye giren miktar 34 milyar doları buldu.
Bu veriler doğrultusunda işçi dövizlerinin tek başına Mısır’ın toplam ihracat gelirine denk bir büyüklüğe ulaştığı ve ödemeler dengesinin en güçlü güvencesi olmayı sürdürdüğü kaydediliyor.
