Küresel petrol piyasalarında tansiyon yeniden zirveye çıktı. Orta Doğu’da tırmanan jeopolitik gerilimlerin enerji koridorlarını ve arz güvenliğini baskılamasıyla birlikte Brent ham petrolünün varil fiyatı, mayıs ayından bu yana ilk kez 110 dolar seviyesine ulaştı. Piyasalar bir yandan bölgedeki sıcak çatışma risklerini fiyatlarken, diğer yandan Rusya’nın küresel pazara sağlayabileceği dizel yakıt hacmini ve rafineri aksamalarını mercek altına aldı.
Haftanın son işlem gününde Brent petrolün varil fiyatı yüzde 3,7 değer kazanarak günü 109,86 dolardan tamamladı ve 19 Mayıs’tan bu yana görülen en yüksek kapanış seviyesini kaydetti. ABD Batı Teksas tipi (WTI) ham petrol vadeli işlemleri ise yüzde 3,5 artışla 101,41 dolara çıkarak 17 Eylül’den sonraki en güçlü seviyesine ulaştı. Haftalık bazda değerlendirildiğinde Brent petrol yüzde 4,9, ABD ham petrolü ise yüzde 10,4 oranında değer kazandı.
Hürmüz Boğazı’nda kriz ve misilleme iddiaları
Piyasa araştırma kuruluşu Energy Aspects yayımladığı analiz notunda, Suudi Arabistan’ın enerji altyapısına yönelik saldırı söylentileri ve jeopolitik risklerin fiyatları yukarı yönlü desteklediğini bildirdi. Raporda ayrıca, Batı istihbaratının bölgede olağan dışı askeri hareketlilikler tespit ettiği ve İran’ın önleyici bir saldırı hazırlığında olabileceğine dair İsrail basınında yer alan haberlerin piyasadaki endişeleri derinleştirdiği ifade edildi.
Küresel petrol arzının kilit noktası olan Hürmüz Boğazı çevresinde son 10 günde artan saldırılar gerilimi tırmandırdı. Tahran yönetimi, limanlarına uygulanan ABD ablukası ve geçtiğimiz ay devreye sokulan sert yaptırımlara karşılık saldırılarını yoğunlaştırdığını bildirirken, deniz taşımacılığı takip şirketi Kpler analistleri İran’ın bu hamlelerinin Körfez’den çıkan ham petrol akışında sert bir düşüşe yol açtığını vurguladı. Kpler uzmanları, kapsamlı bir siyasi uzlaşı sağlanmadıkça boğazdaki sevkiyat hareketliliğinin yavaş ve dalgalı bir toparlanma göstereceği uyarısında bulundu.
Rus rafinerisine İHA darbesi arzı vurdu
Tedarik krizini tetikleyen bir diğer kritik gelişme ise Rusya hattında yaşandı. Sektör kaynaklarının aktardığı bilgilere göre, Ryazan Rafinerisi perşembe günü gerçekleşen insansız hava aracı (İHA) saldırısının ardından birincil ham petrol damıtma ünitesindeki faaliyetlerini askıya aldı. Söz konusu saldırının, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin ABD Başkanı Donald Trump tarafından duyurulan enerji tesislerine yönelik ateşkes anlaşmasından çekildiklerini ilan etmesinin hemen ardından yaşanması dikkat çekti.
Küresel müdahaleler ve rezerv adımları
Fiyat baskısını ve arz daralmasını hafifletmek amacıyla uluslararası kuruluşlar ve ABD yönetimi karşı tedbirleri devreye soktu. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), piyasaları rahatlatmak adına pazara 20 milyon varilin üzerinde yakıt sunulmasını onayladı. Eş zamanlı olarak ABD Enerji Bakanlığı da stratejik petrol rezervinden (SPR) 17 milyon varile kadar ham petrol takası yapılabilmesi için resmi teklif çağrısında bulundu.
Washington’ın küresel “gölge tanker filosuna” yönelik kısıtlamaları gevşetme planları ve ABD’de fırtınalar sebebiyle üretimin durması sonucu stoklarda görülen sert düşüş, petrol piyasalarında önümüzdeki dönemin oldukça dalgalı ve hassas geçeceğine işaret ediyor.
