Amerika Birleşik Devletleri, İran’a yönelik ekonomik yaptırımlarının kapsamını kripto para borsaları ve gölge finans ağlarını içine alacak biçimde genişletiyor. Washington yönetimi, söz konusu platformların geleneksel bankacılık sisteminin dışına çıkarak İran Devrim Muhafızları Ordusu’na milyarlarca dolarlık fon sağladığını ve uluslararası kısıtlamaları baypas ettiğini öne sürüyor.
ABD Hazine Bakanlığı, sınır ötesi para transferleri gerçekleştiren, Devrim Muhafızları’nın operasyonlarını finanse eden ve yaptırım listesindeki sektörlerle bağlantılı işlemler yürüten çok sayıda kripto para borsasını ve kilit şahsı yaptırım listesine dahil etti. Washington, bu dijital finans mekanizmalarını çökertmek için büyük çaplı para ödülleri vadederken, kripto varlıklar üzerinden yürütülen fon akışlarını anlık takibe aldı.
Zencani ve kripto platformlarına yaptırım kıskacı
İran’ın uluslararası finans sistemine erişimi kısıtlandıkça dijital varlıklar, Washington’ın radarındaki ana odak noktalarından biri haline geldi. Yaptırımları aşma çabalarında adı petrol ticaretiyle öne çıkan İranlı iş adamı Babek Zencani, son dönemde kripto para sektöründeki faaliyetleriyle yeniden gündeme geldi.
ABD Hazine Bakanlığı, Zencani’nin kontrolünde bulunduğu belirtilen “Bit Bank” adlı kripto platformunu yaptırım listesine aldı. Açıklamalarda platformun, haziran ve temmuz aylarında Bitcoin aracılığıyla Devrim Muhafızları Ordusu’na yüz milyonlarca dolarlık transfer sağladığı ve Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilerle bağlantılı finansal işlemlere aracılık ettiği iddia edildi.
En büyük borsalara yönelik geniş çaplı soruşturma
ABD’nin dijital alandaki hamleleri tek bir platformla sınırlı kalmadı. Reuters tarafından yürütülen araştırmalar, İran’ın en büyük kripto para alım satım platformu olan “Nobitex”in perde arkasını gün yüzüne çıkardı. Platformun kurucuları Ali ve Muhammed Harazi kardeşlerin “Agamir” soyadını kullanarak faaliyet gösterdiği saptandı.
Soruşturmalarda Nobitex üzerindeki transferlerin, İran Merkez Bankası ve Devrim Muhafızları gibi yaptırıma tabi kurumlarla bağlantılı olduğu belirlendi. Şirket yönetimi Tahran yönetimiyle herhangi bir kurumsal bağlarının bulunmadığını savunsa da Washington; Nobitex, Harazi kardeşler ve diğer üç yerel kripto platformunu yaptırım kapsamına alarak Tahran’ın dijital finans altyapısına doğrudan darbe vurdu.
Dijital sistem üzerinden milyarlarca dolarlık hareketlilik
ABD Mali Suçları Uygulama Ağı (FinCEN), dijital transferlerin yanı sıra geleneksel muhabir hesapları kullanan paralel döviz ağlarını da denetliyor. Kurumun verilerine göre, 2024 yılı boyunca ABD bankalarındaki muhabir hesaplar üzerinden İran bağlantılı gölge ağlarla ilişkili yaklaşık 9 milyar dolarlık şüpheli para hareketi tespit edildi.
Uzmanlar, bu rakamların İran’ın kayıt dışı ekonomisinin yalnızca belirli kanallardan saptanan kısmını yansıttığını, kripto ekosistemi üzerinden akan toplam sermayenin boyutlarının ise çok daha geniş olabileceğini vurguluyor. Yaşanan gelişmeler, Washington ile Tahran arasındaki ekonomik mücadelenin petrol sevkiyatlarından dijital para borsalarına ve alternatif transfer kanallarına evrildiğini net biçimde ortaya koyuyor.
