İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai, devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, Tahran yönetiminin önümüzdeki günlerde Hürmüz Boğazı’nın dışını ve Basra Körfezi’nin belirli hatlarını kapsayacak yeni bir “yasak bölge” (exclusion zone) ilan etmeye hazırlandığını duyurdu. Plan; ABD’nin İran limanlarına uyguladığı deniz ablukasına doğrudan bir misilleme ve geçişleri tek taraflı denetleme girişimi olarak değerlendiriliyor.
İran’ın açıklamaları, Umman ile yürütülen müzakereler ve sahadaki son duruma ilişkin öne çıkan başlıklar şunlar:
“Yasak Bölge” neleri kapsıyor ve yaptırımı ne olacak?
- Kapsama alanı: Yeni bölge, ABD Deniz Kuvvetleri’nin İran kıyılarına yönelik deniz ablukası çizgisinden başlayacak, Hürmüz Boğazı’na doğru genişleyecek ve Basra Körfezi’nin iç kesimlerine uzanacak.
- Kara liste ve sigorta engeli: İran makamları ile koordinasyon kurmadan, duraklayarak veya kuralları ihlal ederek bu bölgeye giren tüm ticari ve askeri gemiler İran’ın resmi yaptırım listesine eklenecek. Rızai, bu gemilerin uluslararası deniz sigortası temin edemeyeceğini ve bölgeye tekrar geldiklerinde kalıcı yaptırımlarla yüzleşeceklerini vurguladı.
Tahran: Boğaz tamamen kapalı, Washington’ın iddiaları yalan
ABD yönetiminin boğazın açık olduğuna yönelik açıklamalarını kesin bir dille reddeden Rızai, Hürmüz Boğazı’nın fiilen tamamen kapatıldığını öne sürdü. Savaş öncesi günde 100’ü aşkın geminin geçtiği güzergahtan şu an sadece gıda taşıyan 7-8 geminin geçebildiğini belirten Rızai; ABD desteğiyle ve takip cihazlarını kapatıp gizlice geçmeye çalışan gemilerin hedef alındığını söyledi.
İran, ABD’nin askeri tehditleri, sabotajları ve saldırıları tamamen son bulmadıkça boğazı uluslararası trafiğe açmayacağını bildirdi.
Umman ile yeni koridor mutabakatı
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Umman ile Hürmüz Boğazı’ndan geçici ve güvenli bir seyrüsefer hattı oluşturulması amacıyla yürütülen diplomatik temasların son aşamaya geldiğini açıkladı.
Yeni uluslararası koridor haritasının İran ve Umman karasularından geçeceğini ve yönetiminin Tahran tarafından sağlanacağını ifade eden yetkililer, mutabakatın önümüzdeki günlerde resmiyet kazanarak Uluslararası Denizcilik Örgütü’ne (IMO) tescil ettirileceğini aktardı.
Sahada son durum ve enerji piyasalarına etkisi
- Geçişler dip seviyede: Kpler veri analiz şirketine göre, tankerlere yönelik saldırıların ardından Hürmüz’den geçen günlük ortalama emtia gemisi sayısı 10’a kadar gerileyerek son ayların en düşük seviyesine indi. Hafta sonu boyunca boğazı yalnızca 8 gemi geçebilirken, günlerdir hiçbir dev petrol tankerinin (VLCC) boğazdan çıkış yapamadığı kaydedildi.
- Yeni füze denemesi: Rızai, son 48 saat içerisinde bir ABD savaş gemisine karşı yeni geliştirdikleri muhrip savar füzesini ilk kez test ettiklerini ve Amerikan savaş gemilerinin bölgeden geri çekildiğini öne sürdü.
- ABD’de rekor akaryakıt fiyatları: ABD Enerji Bakanı Chris Wright boru hatlarıyla birlikte akışın kısmen sürdüğünü ve donanmanın kontrolü elinde tuttuğunu savunsa da AAA verilerine göre ABD’de dizel yakıtın galon fiyatı 5,90 dolara fırlayarak rekor kırdı.
