İsrail’de 27 Ekim’de gerçekleştirilen 26. Knesset seçimlerinin ardından siyasi arenada benzeri görülmemiş bir koalisyon savaşı patlak verdi. Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki sağ blok ile eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot’un başını çektiği muhalefet (“Değişim Bloku”) arasında hükümet kurma rekabeti kızışırken, muhalefet liderleri Netanyahu’yu koltuğunu korumak için bölgesel kriz çıkarmak ve ülkeyi İran’la savaşa sürüklemek istemekle suçluyor.
120 sandalyeli İsrail Parlamentosu’nda çoğunluk için gereken 61 sandalyeye hiçbir blok tek başına ulaşamadı. Netanyahu liderliğindeki Likud ittifakı toplamda 53 sandalyede kalırken, Eisenkot öncülüğündeki değişim kanadı 48 milletvekili kazandı. Parlamentoya giren Arap partilerinin 19 sandalye elde etmesi ise hükümet kurma aritmetiğinde kritik bir dönüm noktası yarattı.
Muhalefet Eisenkot’un arkasında toplandı
Netanyahu’nun yeniden başbakan olmasını engellemek isteyen muhalefet partileri, hükümeti kurma yetkisinin Gadi Eisenkot’a verilmesi konusunda mutabakat sağladı:
- Demokratlar Partisi lideri Yair Golan, Yisrael Beytenu lideri Avigdor Liberman ve Beyachad lideri Naftali Bennett, Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’a Eisenkot’u önerme kararı alarak eski generale 48 sandalyelik sağlam bir Yahudi muhalefet tabanı sundu.
- Eski Başbakan Ehud Barak ve Yair Lapid de Netanyahu liderliğindeki hiçbir yapıda yer almayacaklarını kesin bir dille bildirdi.
Koalisyon düğümünü çözecek asıl hamle ise Arap partilerinden geldi. Ortak Liste ve Ra’am (Birleşik Arap Listesi) yetkilileri, aşırı sağcı Ben-Gvir ve Smotrich ortaklığındaki Netanyahu kabinesini devirmek amacıyla Cumhurbaşkanı Herzog’a Eisenkot’u önerme seçeneğini görüşmek üzere tarihi bir koordinasyon toplantısı gerçekleştirdi. Arap partilerinin desteği resmiyet kazandığı takdirde Eisenkot’un arkasındaki milletvekili desteği 67’ye ulaşarak çoğunluk barajını rahatlıkla aşacak.
Netanyahu sağ blokta çözülmeyi önlemeye çalışıyor
Yenilgiyi kabul etmeyen Başbakan Netanyahu, “terörü desteklemeyen tüm partilerle geniş tabanlı bir ulusal hükümet” kurmaya hazır olduğunu iddia etti. Yahudi seçmenin çoğunluğunun Likud’u birinci parti yaptığını savunan Netanyahu, muhalefetin Arap partilerine yaslanmasını “devlete arkadan vurulmuş bir hançer” olarak nitelendirdi.
Ancak Likud cephesinde çatlaklar büyüyor:
- 7 sandalye kazanan Birleşik Tevrat Yahudiliği (UTJ) seçmenlerinin büyük bölümünün Eisenkot ile çalışmaya sıcak baktığı ve partinin cumhurbaşkanına isim önermeyip çekimser kalabileceği belirtiliyor.
- 7 sandalyeli Şas lideri Aryeh Deri ile Netanyahu arasındaki soğukluk sürerken, aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir ise seçim sonuçlarının onaylanmasının dondurulmasını ve “dış müdahale iddialarının” soruşturulmasını talep etti.
İlk büyük savaş: Meclis Başkanlığı koltuğu
İki cephe arasındaki ilk kurumsal çatışma Knesset Başkanlığı üzerinde yaşanıyor. Muhalefet, Netanyahu’nun partisinden Amir Ohana’yı meclis başkanlığından düşürerek başbakan aleyhine yasal düzenlemeleri geçirmeyi ve parlamentoyu kontrol etmeyi planlıyor. Netanyahu ise Ohana’nın görevde kalmasını muhalefetle müzakerelere başlamak için ön şart olarak koşuyor.
Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’un parlamento gruplarıyla istişarelere başlaması beklenirken, İsrail yasalarına göre cumhurbaşkanı görevi en fazla tavsiye alan isme değil, 61 sandalyeli istikrarlı bir koalisyonu kurma potansiyeli en yüksek adaya vermekle yetkili. Bu kural, Eisenkot ve Netanyahu arasındaki pazarlıkların önümüzdeki günlerde daha da sertleşeceğini gösteriyor.
