Bahreyn’in ev sahipliğinde düzenlenen 22. Manama Diyaloğu Konferansı, Orta Doğu’daki askeri ve jeopolitik krizlerin gölgesinde başladı. “Orta Doğu Güvenliği: Çıkarlar, İttifaklar ve Entegrasyon” temasıyla bir araya gelen Arap ve Batılı üst düzey yetkililer; Gazze, İran, Yemen, Suriye ve Sudan’daki gelişmeleri kapsamlı şekilde masaya yatırırken, küresel ticaret yollarındaki güvenlik açıkları ana gündem maddesi oldu.
Mısır ve Suudi Arabistan’dan diplomasi ve egemenlik mesajı
Konferansın açılışında konuşan Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdulati, bölgedeki güç dengelerinin hızlı bir değişimden geçtiğini belirtti. Tek taraflı kararlarla başlayan savaşların kontrol edilemez sonuçlar doğurduğuna dikkat çeken Abdulati, deniz ticaretindeki aksamaların küresel enerji ve gıda arzını tehdit ettiğini vurguladı. Körfez güvenliğini Mısır’ın ulusal güvenliğinin ayrılmaz bir parçası olarak niteleyen Abdulati; kriz yönetim mekanizmalarının kurulması, limanlar ile deniz altı fiber kabloların korunması ve 1967 sınırlarında başkenti Doğu Kudüs olan bir Filistin devletinin kurulması çağrısında bulundu.
Suudi Arabistan Dışişleri Bakan Yardımcısı Velid bin Abdulkerim el-Hureyci ise krallığın güvenliğinin bölgesel istikrarla doğrudan bağlantılı olduğunu ifade etti. Savunma kapasitesini artırırken diplomasi kanallarını açık tuttuklarını aktaran Hureyci; Suriye’nin toprak bütünlüğüne, Lübnan’da silahların devlet tekeline alınmasına, Yemen’deki meşru hükümete ve Sudan’da Cidde Bildirisi temelindeki barış çabalarına destek verdiklerini yineledi.
Hürmüz ve Babülmendep Boğazı’nda kolektif savunma vurgusu
Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) Genel Sekreteri Casim Muhammed el-Budeyvi, Hürmüz Boğazı ve Babülmendep’teki deniz trafiğinin engellenmesinin uluslararası deniz hukukunun açık bir ihlali olduğunu belirtti. Hürmüz Boğazı’ndaki aksamaların enerji ihracatı, küresel navlun fiyatları ve tedarik zincirleri üzerinde yarattığı baskıya işaret eden Budeyvi, KİK ülkelerinin güvenliğinin bölünmez bir bütün olduğunu kaydetti.
Körfez ülkelerinin enerji boru hatları, depolama tesisleri, elektrik ve lojistik bağlantı projeleriyle entegrasyonu hızlandırdığını belirten Budeyvi, sürdürülebilir bir bölgesel istikrarın iki devletli çözümden geçtiğinin altını çizdi.
İngiltere’nin Orta Doğu’dan Sorumlu Devlet Bakanı Hamish Falconer ise seyrüsefer serbestisini korumak adına Birleşmiş Milletler ile koordinasyon içinde çalıştıklarını belirterek, insansız hava araçları ve füze tehditlerine karşı Suudi Arabistan ile hava savunma alanındaki iş birliğini güçlendirdiklerini açıkladı.
Suriye ve Yemen’den güvenlik ve sınır denetimi çıkışı
Zirvenin “Bölgesel Güvenliğin Temelleri” başlıklı oturumunda konuşan Suriye Dışişleri Bakanı Esad eş-Şeybani, gerçek bir güvenliğin egemenliğe saygı duyan güçlü ulusal kurumlarla sağlanabileceğini ifade etti. İsrail’in son iki yılda Suriye topraklarına binden fazla saldırı düzenlediğini belirten Şeybani, 1974 Kuvvetlerin Çekilmesi Anlaşması’na dönülmesi gerektiğini savundu ve Suriye topraklarının komşu ülkelere tehdit oluşturacak bir alana dönüştürülmesini reddettiklerini bildirdi.
Yemen Dışişleri Bakanı Efrah ez-Zube ise Kızıldeniz ve Babülmendep Boğazı’ndaki güvenliğin Yemen’in iç istikrarına bağlı olduğunu kaydetti. Husilerin silah kaçakçılığı faaliyetleri ve seyrüsefer tehditlerine dikkat çeken Zube, uluslararası toplumu limanlar, ticaret yolları ve sivil havacılık altyapısının güvenliğini sağlamak için kararlı adımlar atmaya çağırdı.
