New York’ta düzenlenen Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu marjında El Cezire televizyonunda yayınlanan “El-Mukabele” programına konuk olan Mısır Dışişleri Bakanı Badr Abdelatty, Orta Doğu’daki krizlere ve Kahire’nin dış politika önceliklerine ilişkin kapsamlı değerlendirmelerde bulundu. Bölgenin tarihin en çalkantılı dönemlerinden birinden geçtiğini belirten Abdelatty; Mısır ulusal güvenliğinin korunması, ulus-devlet kurumlarının ayakta tutulması ve bölgesel iş birliği mekanizmalarının tesis edilmesinin öncelikli hedefleri olduğunu söyledi.
Devlet dışı silahlı aktörlerin egemenliği tehdit ettiğine dikkat çeken Mısırlı Bakan, kurumları zayıflamış dahi olsa ulus-devlet yapılarının korunup güçlendirilmesinin kaos ve yıkıma kıyasla tek rasyonel yol olduğunu ifade etti.
Bölgesel güvenlik mimarisi ve İsrail’e şartlar
Orta Doğu’da kalıcı ve istikrarlı bir güvenlik mimarisi kurulması gerektiğini kaydeden Abdelatty, sisteme dahil olmak isteyen herhangi bir bölgesel gücün taşıması gereken ilkeleri şu şekilde sıraladı:
- Askeri müdahaleler yerine diplomatik ve siyasi çözümlere bağlılık.
- Ulus-devlet kurumlarına, sınır bütünlüğüne ve devletlerin egemenliğine saygı.
- Uluslararası hukuk kurallarına ve iç işlerine karışmama ilkesine tam riayet.
- Filistin meselesine uluslararası meşruiyet temelinde adil bir çözüm getirilmesi.
İsrail’in saldırganlığını Gazze ve Batı Şeria’nın ötesine taşıyarak Lübnan, Suriye ve İran hattına yaydığını belirten Abdelatty, Filistin halkını göçe zorlayarak davayı tasfiye etme girişimlerinin Kahire için kesin bir “kırmızı çizgi” olduğunu ve Mısır’a dönük hiçbir zorunlu tehcir planına geçit vermeyeceklerini vurguladı.
Trump’ın Gazze planında tıkanıklık
ABD Başkanı Donald Trump’ın Gazze Şeridi için hazırladığı barış planının ikinci aşamasındaki son duruma değinen Abdelatty, arabulucuların Filistinli grupları silah bırakmaya ikna etmesine rağmen İsrail tarafının Gazze’den çekilme taahhüdü yönünde somut bir adım atmaması sebebiyle ilerleme sağlanamadığını açıkladı.
Filistinli grupların silahsızlanma iradesi göstererek yapıcı bir duruş sergilediğini hatırlatan Abdelatty, İsrail ihlallerini durdurma ve planı sahada uygulama konusunda Başkan Trump’ın nüfuzuna güvendiklerini dile getirdi.
Mekke Anlaşması ve Türkiye ile dörtlü mekanizma
Bölgesel ittifak arayışlarına değinen Abdelatty, Mısır, Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan’dan oluşan “Dörtlü Platform”un herhangi bir savunma paktı duyurusundan önce de aktif bir istişare mekanizması olarak var olduğunu söyledi.
Gündemdeki “Mekke Ortak Savunma Anlaşması”nın Mısır’ın yetkili kurumlarında kapsamlı biçimde incelendiğini belirten Abdelatty; Ankara, Riyad ve İslamabad ile dörtlü iş birliğinin temelini teknolojik, ekonomik ve güvenlik ortaklığı, bölgesel krizlere ortak vizyon geliştirme ve uluslararası hukuk ihlallerine karşı müşterek hareket etme hedeflerinin oluşturduğunu kaydetti.
İran, Suriye, Sudan ve Somali dosyaları
ABD ve İsrail’in İran ile yaşadığı çatışmalarda Kahire’nin gerilimi düşürmek ve Washington-Tahran arasındaki mutabakat zaptına geri dönülmesini sağlamak için arabuluculuk yürüttüğünü belirten Abdelatty, krizin askeri yollarla çözülemeyeceğini vurguladı.
Diğer bölgesel başlıklara da değinen Dışişleri Bakanı:
- Suriye: Şam yönetimiyle ilişkilerde yaşanan olumlu ivmeyi memnuniyetle karşıladıklarını, yakında Şam’a resmi bir ziyaret gerçekleştireceğini ve SDG unsurlarının Suriye ordusuna entegrasyonunu desteklediklerini açıkladı.
- Sudan: Sudan’ın toprak bütünlüğünün parçalanmasına ve meşru devlet kurumları ile milis yapıların eşit görülmesine kesinlikle karşı olduklarını bildirdi.
- Somali: İsrail’in tek taraflı bağımsızlık ilan eden “Somaliland” yönetimini yasa dışı biçimde tanımasını reddettiklerini belirterek, Somali’nin birliği ile Kızıldeniz ve Babülmendep güvenliğinin Mısır ulusal güvenliğinin ayrılmaz bir parçası olduğunu ifade etti.
