Ürdün ile Suriye, geçtiğimiz haftalarda sınır hattında yaşanan askeri gerginliğin ardından Şam’da üst düzey yetkililerin katılımıyla bir araya gelerek krizi geride bıraktıklarını duyurdu. İki ülkenin dışişleri bakanları ve askeri kurmaylarının gerçekleştirdiği görüşmelerde, ikili koordinasyonun artık bir tercih değil; sınır güvenliği, gıda ve İsrail’in su kaynaklarını kontrol altına alma girişimlerine karşı acil bir ulusal zorunluluk olduğu vurgulandı.
Şam’daki temasların ardından konuşan Suriye Dışişleri Bakanı Esad eş-Şeybani, iki ülke arasındaki stratejik ortaklığın geçici krizlerden çok daha güçlü olduğunu belirtti. Ürdün Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Eymen es-Safedi ise ilişkilerin en güçlü döneminde bulunduğunu ifade ederek, “Suriye’nin güvenliği ve istikrarı, Ürdün’ün güvenlik ve istikrarıdır” değerlendirmesinde bulundu.
Ortak komisyon kuruldu ve 11 anlaşma imzalandı
Görüşmeler sonucunda Dera’da meydana gelen hadisenin ayrıntılarını araştırmak ve sahadaki durumu incelemek üzere ortak bir güvenlik ve teknik heyet kurulması kararlaştırıldı. Şam yönetimi, hava harekatı sırasında zarar gören masum sivillerin mağduriyetlerinin giderilmesi ve tazmin edilmesi yönünde çalışmaların başlatıldığını açıkladı.
Krizin aşılmasıyla birlikte iki ülke arasında 11 ayrı iş birliği belgesi imzalandı. Anlaşmalar; gıda güvenliği ve tedarik protokolü, sivil havacılık, karşılıklı yatırımlar ve Yermuk Nehri Havzası’nda yapay yağmur projelerini kapsayan mutabakat muhtıralarını içeriyor. Gerginlik, Ürdün ordusunun Karak kentindeki bir kilise cenazesine düzenlenen saldırının ardından 26 Ekim’de Güney Suriye’deki hedeflere hava harekatı düzenlemesiyle tırmanmıştı.
Su savaşı ve yayılmacılık riski masada
Siyasi analistler, iki başkentin geçici anlaşmazlıkları aşarak stratejik bir hatta buluşmasını bölgesel tehditlerin büyüklüğüne bağlıyor. Ürdün Kültür ve Bilim Derneği Başkanı Samir el-Habaşine, İsrail’in Ürdün, Yermuk, Vezzani ve Hasbani olmak üzere dört kritik su havzası üzerindeki hakimiyet arayışına dikkat çekerek, bu politikanın her iki ülkeyi de susuz bırakma riski taşıdığını vurguladı.
Habaşine, tehdidin yalnızca uyuşturucu ve terörle sınırlı kalmadığını; İsrail’in Güney Suriye’den Irak sınırına kadar uzanan bir koridorda yayılma arzusunun tüm bölgeyi tehdit ettiğini savundu. Bu kapsamda Şam ve Amman arasındaki stratejik uyumun Lübnan ve Irak’ı da içine alacak şekilde genişletilmesi gerektiği belirtildi.
Ekonomik koridorlar ve ticaret hattı yeniden açılıyor
Siyasi analist Müeyyed Gazlan ise iki ülke arasındaki bağların bölgesel ticaret için can damarı olduğunu hatırlattı. Nasib Sınır Kapısı ile Şam-Dera kara yolunun Türkiye ve Körfez ülkelerine uzanan temel ticaret koridoru olduğunu belirten Gazlan, yeni Şam yönetiminin sınır hattındaki terör ve kaçakçılık faaliyetlerini yüzde 90 oranında engellemeyi başardığını kaydetti.
Uzmanlar, gıda ve enerji güvenliğini sağlamak için Arap Gaz Boru Hattı gibi ortak altyapıların yeniden canlandırılmasının ve ortak ekonomik vizyonun hızla hayata geçirilmesinin zorunlu olduğunu ifade ediyor.
