Suriye’nin İdlib ve Rakka kentleri başta olmak üzere çeşitli bölgelerinde, akaryakıt fiyatlarına yapılan yüksek zamlar ve hükümetin yakıt sübvansiyon mekanizmasını daraltma kararı halkı sokağa döktü. Meydanları dolduran göstericiler, “Halk bakanın istifasını istiyor” sloganları atarak Suriye Enerji Bakanı Muhammed el-Beşir’in görevden alınması çağrısında bulundu.
Protestolar, Petrol Ürünleri ve Maden Kaynakları Fiyat Tespit Daimi Komitesi’nin yürürlüğe koyduğu yeni tarifenin pazar günü uygulanmaya başlanmasıyla patlak verdi. Yeni tarifeyle birlikte fiyatlarda sert artışlar kaydedildi:
- 95 oktan benzin: Litresi 152 Suriye lirasından 195 liraya yükseltildi.
- 90 oktan benzin: Litre fiyatı 185 lira olarak belirlendi.
- Mazot (Motorin): Litresi 125 liradan 175 liraya çıkarıldı.
Hükümet yetkilileri yapılan fiyat düzenlemesinin geçici olduğunu ve olağanüstü bölgesel kriz şartlarından kaynaklandığını savunurken; ekonomistler kararın tarım, sanayi ve nakliye maliyetlerini doğrudan artırarak geçim sıkıntısını daha da derinleştireceği uyarısında bulunuyor.
İdlib ve Maarat el-Numan’da istifa çağrıları
Kararın hemen ardından başlayan protestolarda, özellikle İdlib’e bağlı Maarat el-Numan’da toplanan kalabalıklar krizin doğrudan sorumlusu olarak gördükleri Enerji Bakanı Muhammed el-Beşir’i hedef aldı. Göstericiler ve yerel aktivistler, sokaktaki gerginliğin yatışması ve hayatın normale dönmesi için zamların derhal geri çekilmesini şart koşuyor.
Bölgedeki bazı analistler ise krizin aşılması adına kabine revizyonuna gidilmesini ve bakanlıkların birleştirilerek 14 bakandan oluşan kompakt bir hükümet kurulmasını öneriyor. Tasarruf tedbirleri, şeffaf ekonomik raporlama ve 6 aylık acil yolsuzlukla mücadele eylem planının devreye sokulması gerektiği vurgulanıyor.
Sosyal medyada Beşir tartışması: “Zorunlu bir reform”
Sokaklardaki tepkilere karşın, sosyal medyada Enerji Bakanı Muhammed el-Beşir’i savunan sesler de yükseldi. Bakanın doğrudan hedef gösterilmesini haksız bulan bazı aktivist ve yorumcular, yakıt fiyatlarının küresel piyasalar, bütçe açıkları ve bölgesel dengelerle bağlantılı olduğunu ifade etti:
- Gerçekçi piyasa politikası: Destekçileri, Beşir’in eski “hayali sübvansiyon” modelini sona erdirmeyi amaçladığını ve enerji sektörünü ayağa kaldırmak için kısa vadede tepki çekse de bu zor kararların alınmasının kaçınılmaz olduğunu savundu.
- Savaş ve bölgesel baskı: Ortadoğu’daki askeri çatışmalar ve Suriye petrol sahalarının iç içe geçmiş karmaşık yapısının bakanlığın manevra alanını kısıtladığı, sorumluluğun tek bir isme yıkılamayacağı belirtildi.
Kararın geri çekilmesi bekleniyor
Tepkilerin odağındaki karar henüz çok taze iken, sağduyu çağrısı yapan sivil toplum temsilcileri protestoların şahsi saldırılara dönüşmemesi ve uygulamanın piyasadaki arz-talep dengesine etkisinin dikkatle izlenmesi gerektiğini dile getiriyor. Buna karşılık alım gücü tükenen halk, akaryakıt tarifeleri eski seviyelere çekilene kadar gösterileri sürdürmekte kararlı görünüyor.
