Suriye genelinde binlerce ailenin temel geçim kaynağı olan zeytin hasadı, sonbaharın gelişiyle birlikte yoğun bir mesaiye sahne oluyor. Sonbahar yağışlarının topraktaki nem oranını artırması ve meyvelerdeki yağ birikimini desteklemesi sayesinde bu yıl rekoltede belirgin bir artış bekleniyor. Suriye Tarım Bakanlığı verilerine göre, 678 bin hektarlık alana yayılan yaklaşık 90,7 milyon meyve veren ağaçtan bu sezon 955 bin tonluk ham ürün toplanması hedefleniyor.
Ülke genelinde rekolte beklentisi ve zengin çeşitlilik
Bakanlık bünyesindeki Zeytin Ofisi’nin paylaştığı verilere göre, toplanan mahsulün yaklaşık yüzde 20’si sofralık tüketime ayrılırken, yüzde 80’lik dilimi sıkılarak 190 bin tonu aşkın saf zeytinyağı elde edilecek.
Ülkenin coğrafi yapısına bağlı olarak yetiştirilen zeytin çeşitleri ve yağ oranları belirgin farklılıklar gösteriyor:
- Kuzey bölgesi ve Halep: 190,4 bin hektarlık üretim alanıyla öne çıkan Halep’te zeytinyağı üretiminin merkezinde yer alan “Zeyti” çeşidi, yüzde 30 ila 32 arasında değişen rekor yağ oranıyla liderliğini koruyor. Bölgede sofralık olarak ise “Kaysi” tercih ediliyor.
- İdlib ve orta kesimler: Yağ oranı yüzde 25-30 arasında değişen ve güçlü aromasıyla tanınan çift amaçlı “Surani” türü yaygınlık gösteriyor.
- Kıyı şeridi ve Batı Humus: Tartus ve Humus genelinde yetiştirilen “Hudayri” ve “Daibli” çeşitleri, yüzde 20 ila 26 bandındaki hafif yağ yapısıyla ilgi görüyor.
- Güney bölgesi: Dera çevresinde iriliği ve yumuşak dokusu nedeniyle “Dan” ve “Calt” sofralık türleri tercih ediliyor.
Kaliteli zeytinyağı üretiminde kritik adımlar
Dera kırsalındaki zeytin üreticileri, hasadın en kritik aşamasının sıkım ve saklama süreçleri olduğuna dikkat çekiyor. Yüksek kaliteli natürel sızma zeytinyağı elde edebilmek ve asit oranını düşük tutabilmek için toplanan ürünlerin en geç 24 ila 48 saat içinde sıkıma girmesi gerekiyor.
Uzmanlar, zeytin hamurunun soğuk sıkım standartlarına uygun şekilde 25 santigrat derece civarında işlenmesinin antioksidan ve aromatik bileşenleri koruduğunu belirtiyor. Elde edilen yağın ise ışık ve ısıdan uzak, koyu renkli cam şişelerde ya da gıdaya uygun tenekelerde muhafaza edilmesi tavsiye ediliyor.
İlk yağmurun mahsule etkisi: Zeytin yıkama geleneği
Bölgede çiftçiler arasında hasada başlamadan önce geleneksel olarak “zeytin yağmuru” bekleniyor. Ziraat mühendisleri, hasat öncesi düşen bu ilk yağmurların yaprak ve meyvelerdeki tozu temizleyen doğal bir filtre görevi gördüğünü, bu sayede sıkım sırasında topraksı tadın engellendiğini vurguluyor. Ancak uzmanlar, küflenme ve asit yükselmesini önlemek amacıyla, yağışın ardından meyvelerin kuruyabilmesi için hasada başlamadan önce birkaç gün beklenmesi gerektiği konusunda uyarıyor.
Yüksek girdi maliyetleri ve uluslararası pazardaki rekabet
Bereketli geçen sezona karşın üreticiler, tarımsal ilaç, işçilik ve enerji maliyetlerinin yüksekliğinden yakınıyor. Mevsimsel zararlılara karşı yapılan ilaçlama masraflarının rekolte gelirini baskıladığı aktarılıyor.
Dış ticaret cephesinde ise fiyat ve rekabet dinamikleri belirleyici oluyor. Sektör temsilcileri, özellikle asit oranı yüzde 0,8’in altında olan birinci sınıf sızma zeytinyağının iç ve dış piyasada yüksek talep gördüğünü, ancak Körfez ülkeleri başta olmak üzere uluslararası pazarlarda daha uygun fiyatlı Tunus menşeli ürünlerle girilen rekabet nedeniyle Suriye zeytinyağının ihracat payında zorluklar yaşandığını ifade ediyor.
