Uluslararası deniz taşımacılığında karbon ayak izini azaltmaya yönelik baskılar artarken Türkiye, sürdürülebilir denizcilik vizyonunu somut projelerle sahaya taşıyor. Elektrikli ve hibrit sevk sistemleri, alternatif enerji kaynakları ve liman içi fosil yakıt bağımlılığını azaltan mühendislik çözümleri, küresel ölçekte dikkat çekiyor.
Bu kapsamda, İletişim Başkanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen “COP31’e Doğru: Sürdürülebilir Bir Gelecek” programı çerçevesinde, aralarında Fas ve Mısır’ın da bulunduğu 15 ülkeden 20 yabancı gazeteci İstanbul’da ağırlandı. Programda Türkiye’nin temiz enerji ve çevre dostu denizcilik alanındaki uygulamaları uluslararası kamuoyuna tanıtıldı.
Tuzla açıklarında elektrikli filo denetimi
Heyet programı kapsamında Türkiye Gemi İnşa Sanayicileri Birliği (GİSBİR) ziyaret edildi ve sektörün emisyon azaltım hedefleri ele alındı. Ziyaretin en dikkat çekici durağı ise Tuzla Körfezi’nde düzenlenen saha incelemesi oldu. Uluslararası basın mensupları, Gisaş Power adlı elektrikli römorkörle denize açılarak aracın operasyonel kabiliyetini yerinde gözlemledi.
Gemi manevraları ve yanaşma operasyonları yüksek motor gücü gerektirdiğinden liman içi emisyonların önemli bir bölümünü oluşturuyor. Düzenli ve belirli coğrafi sınırlar içinde çalışan römorkörlerin elektrikli hale getirilmesi, limanların yeşil dönüşümünde kritik bir hamle olarak değerlendiriliyor.
GİSBİR: “Dönüşüm sadece motor değişimiyle sınırlı kalamaz”
GİSBİR Genel Sekreteri Mehtap Özdemir, denizcilik sektöründe karbonsuzlaşmanın tasarım aşamasından geri dönüşüme kadar geminin tüm yaşam döngüsünü kapsaması gerektiğini ifade etti. Türkiye’de tersanelerin elektrikli ve hibrit gemi projelerinin yanı sıra rüzgâr destekli sevk ve alternatif yakıt sistemleri üzerinde çalıştığını belirten Özdemir; tersaneler, gemi sahipleri ve işletmecilerin eş zamanlı iş birliği yapmasının süreci hızlandıracağını vurguladı.
Şirket yetkilisi Hakan Alkış ise elektrikli römorkörlerin dizel muadillerine kıyasla yakıt tüketiminde yaklaşık yüzde 50 tasarruf sağladığını belirtti. Sunulan verilere göre, geleneksel römorkörlerin bakım ve onarım maliyetleri elektrikli modellere kıyasla 5 kata kadar daha yüksek olabiliyor.
Ekonomik uygulanabilirlik ve altyapı gereksinimleri
Elektrikli römorkörlerin sağladığı tasarruf oranları dikkat çekici olsa da uzmanlar, bu teknolojinin yaygınlaşmasında ilk yatırım maliyeti, şarj altyapısı ve batarya ömrü gibi unsurların bütüncül değerlendirilmesi gerektiğine işaret ediyor:
- Toplam Sahip Olma Maliyeti: Satın alma bedeli, şarj istasyonu yatırımları ve batarya değişim giderleri uzun vadeli planlanmalı.
- Liman Şebeke Kapasitesi: Şarj döngülerinin limandaki operasyonel trafiği aksatmayacak güçte bir elektrik şebekesiyle desteklenmesi şart.
- Emisyon Kaynağı: Römorkörlerin sıfır emisyon avantajı, şebekeden çekilen elektriğin güneş ve rüzgâr gibi yenilenebilir kaynaklardan üretilme oranıyla doğrudan ilişkili.
Arap dünyası limanları için model olabilir mi?
Fas’taki Tanger Med ve Kazablanka limanlarından Mısır ve Körfez ülkelerindeki büyük lojistik merkezlerine kadar geniş bir coğrafyada Türkiye’nin elektrikli römorkör tecrübesi yakından izleniyor. Ancak uzmanlara göre bu modelin her limana doğrudan kopyalanması yerine; limanların manevra sıklığı, elektrik şebeke dayanıklılığı, yerel enerji maliyetleri ve şarj süreleri analiz edilerek projeye özel fizibilite çalışmaları yapılması gerekiyor.
