Umman Sultanlığı, Şems Dağı’nda (Cebel Şems) yer alan astronomi istasyonunu modernize ederek ülkenin uzaktan kontrol edilebilen ilk tam entegre robotik gözlemevini hizmete açtı. 2009 yılından bu yana çok sayıda bölgesel gözlem kampına ve bilimsel atölyeye ev sahipliği yapan zirve, Umman Astronomi ve Uzay Derneği tarafından yürütülen ve Umman Petrol Geliştirme Şirketi (PDO) tarafından finanse edilen projeyle uluslararası araştırma standartlarına kavuştu.
İnsan müdahalesi olmadan uzaktan uzay takibi
Miras ve Turizm Bakanı İbrahim bin Said el-Busaidi’nin himayesinde açılan tesisin robotik altyapısı; teleskopların, optik filtrelerin ve koruyucu kubbenin fiziksel bir gözlemciye ihtiyaç duyulmadan tamamen otomatik sistemlerle çalışmasını sağlıyor. Bu dönüşüm, yüksek irtifadaki toz ve nem gibi çevresel engelleri aşarak kesintisiz bilimsel veri akışı elde edilmesine imkân tanıyor.
Gözlemevi bünyesinde derin uzay cisimlerini, bulutsuları ve galaksileri ayrıntılı incelemek üzere 16 inçlik yüksek hassasiyetli birincil optik teleskop bulunuyor. Bunun yanı sıra Güneş patlamalarını ve lekelerini takip eden özel bir Güneş teleskobu ile kuyruklu yıldızlar ve geniş açılı gök olayları için optimize edilmiş tarama teleskobu devreye alındı. Tesis, yağış veya aşırı nem durumunda kubbeyi otomatik kapatan akıllı meteoroloji istasyonu ve yüksek hızlı internet omurgasıyla destekleniyor.
Bilimsel araştırmalardan astro-turizm vizyonuna
Gözlemevi, derin uzay çalışmalarının yanı sıra Hicri takvim hilallerinin takibi, meteor yağmurları ve güneş aktivitesi gibi temel astronomik olayların izlenmesinde aktif rol oynayacak. Proje, üniversite ve lise öğrencilerinin dünyanın her yerinden sisteme bağlanarak gözlem yapabileceği bir eğitim ortamı sunuyor.
Miras ve Turizm Bakanı el-Busaidi, Şems Dağı’nın düşük ışık kirliliğine sahip karanlık gökyüzünün bilimsel turizm ve yıldız gözlemi açısından küresel bir cazibe merkezine dönüştürüleceğini belirtti.
“Geceleri Umman Semaları” girişimi başlatıldı
Açılış töreniyle eş zamanlı olarak, ülkenin doğal gece gökyüzü mirasını belgelemeyi ve korumayı amaçlayan “Geceleri Umman Semaları” (Oman At Night) ulusal girişimi duyuruldu. Girişimin genel koordinatörü Ali bin Amir eş-Şeybani, karanlık gökyüzü alanlarının korunarak Umman’ın uluslararası astro-turizm rotalarına dahil edilmesinin hedeflendiğini kaydetti.
Arap dünyasındaki robotik gözlemevi ağının öncülleri arasında, Katar Hamad Bin Khalifa Üniversitesi’nin dış gezegen keşif programı bünyesinde kurulan gözlemevleri, Fas’taki Kadı İyaz Üniversitesi’ne bağlı Oukaïmeden Gözlemevi ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki Al-Khatim Astronomi Rasathanesi yer alıyor. Umman’ın Şems Dağı yatırımı ise yüksek irtifası ve gelişmiş otomasyon kapasitesiyle bu bölgesel bilimsel ağın en yeni halkasını teşkil ediyor.
