Hollanda hükümeti, işgal altındaki Batı Şeria’da yer alan yasa dışı İsrail yerleşim birimlerinden üretilen malların ülkeye girişine ve pazarlanmasına karşı tarihi bir adım attı. Yapılan resmi açıklamaya göre, söz konusu yerleşimlerden gelen ürünlerin ithalatı, satın alınması, satılması ve pazarlanmasını kapsayan tam ticaret yasağı 22 Eylül 2026 tarihi itibarıyla resmen yürürlüğe girecek.
Söz konusu karar ilk olarak geçtiğimiz Mayıs ayında kabul edilmiş, Hollanda Danıştayından (Raad van State) alınan hukuki mütalaanın ardından resmiyet kazanmıştı. Hollanda yönetimi, bu kararı İsrail’in işgal altındaki topraklardaki yerleşimlerinin uluslararası hukuka göre tamamen yasa dışı olduğu ilkesine dayandırıyor.
Yasak kapsamı: Satış, ithalat ve pazarlama tamamen duracak
Yeni düzenleme sadece yerleşim birimlerinden ürün ithal edilmesini engellemekle kalmayacak; aynı zamanda Hollanda sınırları içinde bu ürünlerin ticari amaçla satın alınmasını, şirketler tarafından satılmasını ve pazarlama faaliyetlerine konu edilmesini de hukuken suç veya ihlal kapsamına alacak.
Yetkililer, yasağın arkasından dolanılmasını önlemek ve ürün menşelerinin doğru tespit edilmesini sağlamak amacıyla gümrük ve ticaret denetimlerinin sıkılaştırılacağını ifade ediyor.
Avrupa’da dalga büyüyor: Belçika ve AB yaptırımları
Hollanda’nın bu kararı, Avrupa genelinde yasa dışı yerleşimlere karşı sertleşen tutumun son halkasını oluşturuyor. Karardan birkaç gün önce Belçika Federal Bakanlar Kurulu da yaz tatili öncesi gerçekleştirdiği son toplantıda benzer bir adıma imza attı. Belçika basınına yansıyan bilgilere göre, işgal altındaki Filistin topraklarındaki yerleşimlerden gelen ürünlerin ithalatı Belçika tarafından da yasaklandı.
Diğer yandan Avrupa Birliği (AB), işgal altındaki Batı Şeria’da Filistinlilere yönelik ciddi ve sistemik insan hakları ihlalleri gerçekleştirdikleri gerekçesiyle geçtiğimiz Mayıs ayında İsrailli 4 kuruluş ile 3 kişiye yaptırım uygulama kararı almıştı.
Uluslararası Adalet Divanı kararı emsal oluşturdu
Avrupa ülkelerinin peş peşe aldığı bu ticari kısıtlama kararlarının temelinde Uluslararası Adalet Divanı’nın (UAD) Temmuz 2024’te açıkladığı bağlayıcı danışma görüşü yatıyor.
UAD, İsrail’in Filistin topraklarındaki işgalinin ve Batı Şeria’da inşa ettiği yerleşim birimlerinin yasa dışı olduğuna hükmetmişti. Yüksek Mahkeme kararında, tüm BM üyesi devletlerin İsrail’in bu yasa dışı durumunu meşrulaştıracak ya da sürdürülmesine katkı sağlayacak ticari ve yatırım ilişkilerini engellemekle yükümlü olduğunu açıkça belirtmişti. Hollanda ve Belçika’nın adımları, UAD’nin bu çağrısına ulusal düzeyde verilen en somut yanıtlar arasında gösteriliyor.
