Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı’nda askeri hareketlilik yeniden tehlikeli bir boyuta ulaşırken, Washington kulislerinde ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik yeni geniş çaplı saldırıları askıya alabileceği konuşuluyor. İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO), cumartesi günü Hürmüz Boğazı’ndaki Keşm Adası üzerinde keşif görevi yürüten ABD’ye ait “MQ-1” tipi insansız hava aracını (İHA) hava savunma sistemleriyle düşürdüğünü ve bunun savaşın başından bu yana düşürülen 17’nci Amerikan hava aracı olduğunu duyurdu.
Aynı saatlerde İran Deniz Kuvvetleri, boğazın doğu kesiminde takip sistemlerini kapatarak yasaklı bölgeye giren bir petrol tankerinin deniz mayınına çarpması sonucu yangın çıktığını açıkladı. İran ordusu son bir hafta içinde bölgede en az 12 petrol tankerinde patlama meydana geldiğini bildirirken, diplomatik kanallarda çatışmanın yeniden topyekün savaşa dönüşmesini engellemek için yoğun trafik yürütülüyor.
Trump bölgesel müttefiklerin çağrısıyla geri adım mı atıyor?
Reuters haber ajansının konuya yakın üç kaynağa dayandırdığı bilgilere göre Başkan Trump, üst düzey danışmanlarına Tahran veya Yemen’deki Husiler tarafından yeni bir provokasyon yapılmadığı sürece İran’a saldırmaktan kaçınabileceğini iletti. Trump’ın perşembe günü yaptığı açıklamada, savaşı derhal bitirebilecek güce sahip olduğunu ancak korumaya çalıştığı bölge ülkelerinin talebi üzerine süreci uzattığını söylemesi dikkat çekti.
Diplomatik kaynaklar, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Trump ile gerçekleştirdikleri telefon görüşmelerinde İran’a yönelik saldırıların yeniden başlatılmaması yönünde telkinde bulunduklarını aktardı. Amerikan istihbarat raporlarının da deniz ablukası ve yaptırımların İran ekonomisine ağır darbe vurduğunu, askeri saldırı yerine bu ekonomik baskının sürdürülmesinin Tahran’ı taviz vermeye zorlayacağını öngördüğü belirtiliyor. Trump’ın gelecek hafta Çin’de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile yapacağı üçlü zirvede de İran dosyasını masaya yatırması bekleniyor.
İsrail baskısı ve Orta Doğu’ya giden üçüncü uçak gemisi
Washington’daki diplomatik temkinliliğe rağmen askeri seçenekler tamamen rafa kaldırılmış değil. Pentagon kaynakları, olası bir tırmanmaya karşı ABD donanmasına ait üçüncü bir uçak gemisinin önümüzdeki günlerde Orta Doğu’ya doğru yola çıkacağını ve üç uçak gemisinin aynı anda bölgede konuşlandırılabileceğini doğruladı. İsrail yönetiminin İran’a yeni bir askeri harekat düzenlenmesi için Beyaz Saray’a baskı yapmayı sürdürdüğü, Trump’ın da yer altındaki İran nükleer tesislerini vurma seçeneğini masada tuttuğu ifade ediliyor.
Buna karşın ABD istihbarat değerlendirmeleri, daha önce de bombalanan bu tesislere yönelik yeni saldırıların İran’ın müzakere masasındaki taleplerini değiştirmeyeceğine işaret ediyor. Ayrıca Trump’a sunulan brifinglerde bazı kritik ABD mühimmat stoklarının endişe verici seviyelere gerilediği uyarısının yapıldığı kaydedildi.
Enerji krizi ve ABD ara seçimlerindeki ağır fatura
28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran’a düzenlediği saldırılarla başlayan savaş, Tahran’ın küresel enerji ticaretinin can damarı olan Hürmüz Boğazı’nı kapatmasıyla dünya ekonomisinde büyük sarsıntıya yol açmıştı. Küresel akaryakıt fiyatlarındaki sert yükselişin Amerikan seçmeninde yarattığı öfke, 3 Kasım’da yapılan ABD ara seçimlerinde Cumhuriyetçilerin Kongre’deki çoğunluğu Demokratlara kaptırmasının en büyük nedeni olarak gösteriliyor. Seçim öncesi yayımlanan Reuters/Ipsos anketinde Amerikalıların yüzde 55’inin savaşı maliyetine değmez bulması ve Başkan Yardımcısı JD Vance’in de seçim yenilgisini doğrudan bu savaşa bağlaması, Trump yönetiminin yeni bir askeri maceraya atılma konusundaki tereddütlerini derinleştiriyor.
