Washington ile Tahran arasındaki bölgesel arabuluculuk temasları devam ederken, dünya enerji ticaretinin kalbi sayılan Hürmüz Boğazı karşılıklı askeri hamlelerin odağı haline geldi. ABD ordusunun bir Amerikan uçağına ateş açıldığı gerekçesiyle İran’ın Kişm Adası’ndaki radar ve füze bataryalarını vurması, bölgedeki seyrüsefer güvenliğine dair endişeleri yeniden tırmandırdı.
Ticari petrol tankerlerinin olası müdahalelerden kaçınmak amacıyla seyir ve kimliklendirme sistemlerini kapatarak ABD donanması eşliğinde güney koridoruna yönelmesi, İran’ın boğazdaki denetim stratejisini gündeme taşıdı.
Radarlar, gece görüşlü İHA’lar ve akıllı deniz mayınları
İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun emekli tuğgenerali Hüseyin Kenani Mukaddem, tankerlerin dijital takip sistemlerini kapatarak gizlenemeyeceğini vurguladı. Farklı frekanslarda çalışan radar ağlarına ve kesintisiz keşif uçuşu yapan kameralı İHA filolarına sahip olduklarını belirten Mukaddem, devasa boyutlardaki tankerlerin fiziksel olarak radardan kaçmasının mümkün olmadığını ifade etti.
Mukaddem, koordinasyon kurmadan geçiş yapmaya çalışan gemilerin karşılaştığı mayın tehlikesine ilişkin teknik detayları da paylaştı. Boğaza yerleştirilen mühimmatlar arasında su üstü ve su altı mayınların yanı sıra, deniz tabanına sabitlenen akıllı sistemlerin de bulunduğunu aktardı. Ses frekansına duyarlı bu akıllı mayınların, dev petrol tankerlerinin motor gürültüsünü devriye botlarınınkinden ayırt edebildiği ve uzaktan komutla yüzeye çıkarak hedef gemiyi etkisiz hale getirebildiği kaydedildi.
‘Amaç boğazı tümüyle kapatmak değil, geçiş maliyetini artırmak’
Askeri uzman Muhammed Mehdi Yezdi ise Tahran yönetiminin amacının boğazı tamamen trafiğe kapatmaktan ziyade geçiş riskini ve maliyetini yükseltmek olduğunu savunuyor. Hızlı hücum botlarıyla yapılan rutin devriyelerin operasyonel baskıyı diri tuttuğunu belirten Yezdi, Hürmüz kartının ABD yaptırımlarına ve askeri baskılarına karşı Tahran’ın elindeki en kritik stratejik koz olmaya devam ettiğini dile getirdi.
ABD’nin bölgedeki hava desteği ve radar kabiliyetinin İran’dan üstün olduğunu teslim eden Yezdi, buna rağmen tırmanan gerilimin sigorta şirketleri üzerindeki maliyet baskısını artırdığına ve küresel enerji sevkiyatını zorlaştırdığına dikkat çekti. Yezdi ayrıca Kişm Adası’na düzenlenen son saldırının, ABD ara seçimlerinde ağır darbe alan mevcut yönetimin dikkat dağıtma arayışıyla bağlantılı olabileceğini öne sürdü.
Enerji güvenliği gölgesinde hibrit savaş
Sureh Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Muhsin Sohani, taraflar arasındaki mücadelenin yalnızca askeri sahada değil; ekonomik, psikolojik ve diplomatik katmanlarda iç içe yürütüldüğünü belirtti. Yaşanan süreci modern bir hibrit savaş ve akıllı güç mücadelesi olarak nitelendiren Sohani, diplomatik müzakerelerin dahi masadaki psikolojik üstünlüğü pekiştirmek için birer manivela olarak kullanıldığını ifade etti.
Küresel petrol piyasalarında oluşabilecek yeni bir şok dalgasının önüne geçmek için yürütülen perde arkası diplomasinin kırılgan bir zeminde ilerlediğini kaydeden uzmanlar, Hürmüz Boğazı’ndaki gerilimin kontrol dışına çıkması halinde kademeli ve çok cepheli yeni bir çatışma riskinin yüksek olduğu uyarısında bulunuyor.
