Orta Doğu’da tedarik paniği piyasaları vurdu
Petrol fiyatları, ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı ve çevresinde tırmanan karşılıklı tanker saldırılarının ardından haftanın ilk işlem gününde 6 haftanın en yüksek seviyesine dayandı. Orta Doğu’daki enerji akışının uzun süreli bir kesintiye uğrayabileceği endişesi, vadeli işlemlerde sert yükselişleri tetikledi.
Brent ham petrolü varil başına yüzde 1,2’nin üzerinde artışla 97,47 dolara çıkarken, gün içinde 24 Temmuz’dan bu yana görülen en yüksek değer olan 97,93 dolar seviyesi test edildi. ABD Batı Teksas tipi (WTI) ham petrolü ise 78 sent artış kaydederek 92,26 dolara ulaştı. Küresel petrol ticaretinin beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik riskleri nedeniyle geçtiğimiz hafta Brent petrol yüzde 7,8, WTI ise yaklaşık yüzde 10 değer kazanmıştı.
Karşılıklı saldırılar ticari taşımacılığı vurdu
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), hafta sonu İran’a ait üç petrol tankerini hedef aldıklarını duyurdu. Vurulan gemilerden birinin, İran petrol ihracatının kalbi sayılan Hark Adası açıklarında olduğu aktarıldı.
Buna karşılık İran Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri, Hürmüz Boğazı’nda “izinsiz rotalarda ilerleyen” üç ticari tankere ve farklı bölgelerde bulunan üç ABD gemisine saldırı düzenlendiğini bildirdi.
Analistler ve piyasa aktörleri ne diyor?
- Goldman Sachs: Saldırıların büyümesi ve tanker trafiğinin daha da aksaması durumunda brent petrolün varil fiyatının 120 dolara kadar fırlayabileceği uyarısında bulundu.
- Marinsks Denizcilik Veri Şirketi: Hafta sonu gerçekleşen operasyonları “deniz çatışmasında çok ciddi bir tırmanış” olarak nitelendirdi. Şirket, ticari tankerlerin artık ekonomik baskı aracı olarak doğrudan hedef seçildiğini ve askeri mücadele ile sivil gemicilik arasındaki sınırın kalktığını kaydetti.
- Kpler Takip Kuruluşu: Hürmüz Boğazı’ndan geçen günlük ticari emtia gemisi sayısının son 10 günde ortalama 10’a kadar gerilediğini, bunun Mayıs ayından bu yana görülen en düşük seviye olduğunu açıkladı.
OPEC+ frene basmadı, sevkiyat krizi 2027’ye sarkabilir
Piyasalardaki yangına rağmen OPEC+ koalisyonu pazar günü yaptığı toplantıda ekim ayı üretim politikasında değişikliğe gitmeme kararı aldı. Yeni kotalar belirlenmeden önce mevcut arz seviyelerinin korunacağı belirtildi.
Uluslararası banka ANZ uzmanları, gerilimin sınırlı ve zamana yayılan askeri hamlelerle uzun süreceğini öngörüyor. Analistler, Orta Doğu kaynaklı petrol arzının 2026 yılı sonuna kadar kısıtlı kalacağını, kademeli bir rahatlamanın ancak son çeyrekte başlayabileceğini ve çatışma öncesi seviyelere dönüşün 2027’nin ilk veya ikinci çeyreğini bulabileceğini vurguluyor.
İşlenmiş ürünlerde ve fuel-oil tarafında açık kapıda
Ham petrol fiyatlarındaki dalgalanmanın yanı sıra, rafinerilerin dizel ve jet yakıtı gibi ürünlere öncelik vermesi nedeniyle 2026’nın üçüncü çeyreğinde gemilerde ve enerji santrallerinde kullanılan fuel-oil tedarikinde küresel açık yaşanabileceği belirtiliyor. Orta Doğu ve Rusya’daki rafinerilerin askeri saldırılardan gördüğü zararlar ile Çin’in ihracatı kısması, işlenmiş petrol ürünlerindeki maliyet baskısını her geçen gün artırıyor.
