İran ile yaşanan askeri çatışmaların gölgesinde Hürmüz Boğazı’ndan petrol sevkiyatı son dönemin en yüksek hızına ulaşsa da gemi sahipleri ve üreticiler eşi benzeri görülmemiş maliyetlerle yüzleşiyor. ABD merkezli The Wall Street Journal gazetesinin yayımladığı analize göre, boğazda ticari gemileri hedef alan saldırı tehdidine rağmen gerçekleştirilen tek bir seferin toplam maliyeti 40 milyon doları buluyor.
Körfez merkezli petrol üreticileri, ihracatı tamamen durdurup devasa gelir kayıpları yaşamak yerine, düşük kar marjlarına razı olarak bu rekor taşıma faturasını üstlenmeyi sürdürüyor.
“Mekik seferleri” ile gemiden gemiye petrol transferi
Uluslararası alıcıların ve nakliye firmalarının vurulma endişesiyle Basra Körfezi’nin içine girmeyi reddetmesi, petrol ticaretinde “mekik seferi” (shuttle run) adı verilen yeni bir yöntemi zorunlu kıldı.
- Körfez üreticileri dev ham petrol tankerlerini (VLCC) kiralayarak kendi limanlarından petrolü dolduruyor.
- Hürmüz Boğazı’ndan çıkan bu tankerler, boğaza girmekten kaçınan yabancı gemilerle açık denizde buluşarak yükü gemiden gemiye aktarıyor.
- Gidiş-dönüş olarak birkaç gün süren her bir sefer, sigorta primleri hariç varil başına 15 ila 20 dolara; toplamda ise 30 ila 40 milyon dolara mal oluyor.
Akışın devam etmesiyle birlikte küresel piyasalarda Brent petrolün varil fiyatı yüzde 1,44 gerileyerek 98,9 dolar seviyesine inerken, ABD ham petrolü (WTI) yüzde 1,6 kayıpla 87,97 dolara geriledi.
Boğazın yeni ekonomisi: Gemi personeline rekor maaş
The Wall Street Journal tablonun “boğazın yeni ekonomisi” haline geldiğini vurguluyor. Süper tanker sahipleri son yılların en yüksek taşıma gelirlerini elde ederken, can güvenliğini riske atan gemi personeline de astronomik ödemeler yapılıyor.
Mürettebatın normal maaşlarının üç katına kadar çıktığı belirtilirken, Çin merkezli bir denizcilik istihdam firmasının gidiş-dönüş tek bir sefer için personele 25 bin dolara varan ek ikramiye önerdiği aktarılıyor.
Yüksek kazanç hayati risklerle bir arada yürüyor
Personele sunulan cazip teklifler, boğazdaki sıcak tehditlerin büyüklüğünü de ortaya koyuyor. İngiltere Deniz Ticareti Operasyonları (UKMTO) ve Uluslararası Denizcilik Örgütü verilerine göre, 28 Eylül’den bu yana bölgede 7 ticari gemi saldırıya uğradı; son iki haftada hedef alınan gemilerde ise bir denizci hayatını kaybetti, iki personel yaralandı.
Gemi takip kuruluşu Vortexa’nın verilerine göre, bölgede mekik görevi yürüten dev tanker sayısı ağustos sonundaki 30 gemiden 39’a yükseldi. Askeri gerilim ve güvensizlik ortamı devam ettiği müddetçe, bu yüksek maliyetli ve riskli seferlerin küresel enerji arzının ana can damarı olmayı sürdüreceği değerlendiriliyor.
