Irak hükümeti, iç ve dış güvenlik dengelerini doğrudan etkileyecek kritik bir liderlik değişimine gitti. Başbakan ve Silahlı Kuvvetler Başkomutanı Ali ez-Zeydi, ülkenin en kritik güvenlik mekanizması olan Irak Ulusal İstihbarat Servisi’nin (INIS) başkanlık görevini bizzat üstlendiğini duyurdu. Bölgesel çatışmaların derinleştiği bir süreçte atılan bu adım, Bağdat yönetiminin güvenlik aygıtlarını doğrudan merkezi otoriteye bağlama hamlesi olarak yorumlanıyor.
Silahlı Kuvvetler Başkomutanlığı Sözcüsü Sabah en-Numan yaptığı açıklamada, Başbakan Zeydi’nin istihbarat teşkilatı karargâhını ziyaret ederek görev devrini fiilen gerçekleştirdiğini belirtti. Numan, bu kritik tasarrufun mevcut bölgesel tehditler ile Irak’ın “tam egemenlik sağlama planı” çerçevesinde hayata geçirildiğini kaydetti. Irak Hükümet Sözcüsü Haydar el-Abudi ise devlet televizyonuna yaptığı değerlendirmede, Başbakan’ın görevi doğrudan devralmasının hükümetin stratejik güvenlik kurumlarına verdiği en üst düzey desteğin göstergesi olduğunu vurguladı.
Mezhepçilik ve siyasi kotalara karşı bağımsızlık vurgusu
Görevi devralmasının ardından teşkilat bünyesindeki üst düzey komutan ve subaylarla bir araya gelen Başbakan Zeydi, kurumun kurumsal kimliğine ve geleceğine dair net mesajlar verdi. İstihbarat servisinin tüm Irak halkına ait olduğunu belirten Zeydi, teşkilatın partizan, zümreci ve mezhepsel paylaşım hesaplarının tamamen dışında tutulması gerektiğinin altını çizdi.
İstihbarat teşkilatının ülkenin koruyucu kalkanı konumunda olduğunu dile getiren Zeydi, kurum çalışanlarının bugüne kadar ortaya koyduğu büyük fedakârlıkları takdir ettiğini belirtti. Personelin çağdaş bilimsel ve teknolojik yöntemlerle eğitilmesi, teknik kapasitenin güçlendirilmesi için her türlü imkânın sağlanacağını ifade eden Irak Başbakanı, Orta Doğu genelinde yaşanan kriz ve çatışmalar karşısında teyakkuz halinin en üst seviyeye çıkarılması talimatını verdi.
Eski başkan Şatri gerekçe gösterilmeden görevden alınmıştı
Zeydi’nin istihbaratın başına geçişi, hafta başında kurum yönetiminde yaşanan ani tasfiyenin ardından geldi. Başbakanlık makamı, pazartesi günü yayımladığı resmi kararla Ulusal İstihbarat Servisi Başkanı Hamid Reşid Falih eş-Şatri’nin görevine son vermiş, ancak söz konusu azil kararına ilişkin kamuoyuna herhangi bir gerekçe sunulmamıştı.
Eski Başbakan Muhammed Şiya es-Sudani döneminde, Aralık 2024’te göreve getirilen Şatri’nin görevden alınması ve koltuğun doğrudan Başbakan tarafından devralınması, Bağdat’ta güvenlik piramidinin yeniden yapılandırıldığı bir döneme işaret ediyor.
Bölgesel riskler ve egemenlik dengesi
Irak yönetimi, bir yandan sınır ötesi gerilimlerin ve vekalet savaşlarının ülke içine sıçramasını önlemeye çalışırken diğer yandan yabancı askeri varlığın çekilme sürecini içeren egemenlik protokollerini yürütüyor. İstihbaratın doğrudan Başbakanlık kontrolüne geçmesi, operasyonel kararların bürokratik engellere takılmadan hızla alınmasını hedefliyor.
Analistler, istihbarat aygıtının siyasi çekişmelerden arındırılma hamlesinin, hem içerideki farklı siyasi kliklerin kurumsal yapı üzerindeki baskısını kırmayı hem de sınır güvenliği ve terörle mücadele operasyonlarında tek merkezden koordinasyon sağlamayı amaçladığını değerlendiriyor.
