Avrupa genelinde son üç yıldır yürütülen ve milyonlarca kullanıcıya ulaşan geniş kapsamlı bir dijital etki ve dezenformasyon operasyonu deşifre edildi. Fransa başta olmak üzere birçok Avrupa ülkesini hedef alan, ırkçı ve İslamofobik içeriklerle kamuoyunu manipüle etmeyi amaçlayan ağın odak noktasında Katar yer alırken, elde edilen teknik bulgular kampanyanın arkasında İsrail merkezli aktörlerin bulunduğunu ortaya koyuyor.
Fransa’nın önde gelen yayın organlarından Le Monde gazetesinde yayımlanan araştırma, Northwestern Üniversitesi’nden Prof. Marc Owen Jones ile bağımsız veri analisti Sohan D’Souza tarafından hazırlandı. Rapora göre operasyon, YouTube, TikTok ve Meta (Facebook) gibi platformlar üzerinden en az 830 milyon görüntülenmeye ulaştı ve toplam bütçesinin 10 milyon euroyu aştığı tahmin ediliyor.
Popüler kültür ve göçmen karşıtlığı üzerinden kara propaganda
Araştırmacılar, dijital manipülasyon ağının kamuoyunun dikkatini çekmek için popüler kültür öğelerini sıklıkla araçsallaştırdığını belirledi. Dünyaca ünlü video oyunu “Grand Theft Auto” serisine atıfla hazırlanan “Grand Theft Qatar” başlıklı animasyonlarda, geleneksel Körfez kıyafetli figürlerin Avrupa’daki mülkleri camiye dönüştürmek amacıyla satın aldığı sahneler işlendi.
Aynı zamanda Avrupa kentlerine yönelik göç akınlarını gösteren kurgusal video serilerinde “Sorumlu Katar” sloganı kullanılarak, Doha yönetimi yasa dışı göçü finanse etmek ve kıtayı “İslamlaştırmak” ile itham edildi.
Sosyal medya devlerinin denetim açmazı
Çalışma, küresel teknoloji şirketlerinin algoritmik ve editoryal denetim mekanizmalarının bu denli organize bir kampanyayı durdurmada yetersiz kaldığını gözler önüne seriyor. TikTok üzerinde milyonlarca izlenmeye ulaşan onlarca reklam ancak aylar sonra yayından kaldırılabilirken, kimliği belirsiz ticari paravan şirketlerin kuralları çiğneyerek reklam vermeye devam ettiği belirlendi.
YouTube cephesinde ise kapatılan şüpheli hesapların 24 saat geçmeden yedek profillerle yeniden aktif edildiği tespit edildi. Şebekenin finansman trafiğini gizlemek amacıyla ilk aşamada Vietnamlı aracılar üzerinden ödeme yaptığı, ilerleyen süreçte ise Brezilya’daki şahıs hesapları aracılığıyla on binlerce euroluk siyasi reklam alanları satın aldığı kaydedildi.
Seçim takvimleriyle eş zamanlı algı mühendisliği
Raporlanan verilere göre, son dönemde 120 milyondan fazla izlenme oranıyla kampanyanın ana hedefi Fransa oldu. Reklamların yoğunluğu ile Avrupa’daki seçim süreçleri arasında doğrudan bir bağ bulunduğu ifade ediliyor:
- 2024 Avrupa Parlamentosu Seçimleri: Fransa kamuoyunu hedef alan dezenformasyon trafiği, seçimlerin hemen öncesinde zirve noktasına ulaştı.
- 2026 Almanya Bölgesel Seçimleri: Saksonya-Anhalt eyaletinde aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) partisinin belirgin kazanımlar sağladığı oylamanın arifesinde reklamların aniden kesildiği görüldü.
- 2027 Genel Seçimleri Hazırlığı: Analistler, benzer organize içeriklerin Fransa ve İtalya’da yapılması planlanan 2027 kritik seçimleri öncesinde seçmen eğilimlerini göçmen karşıtlığı üzerinden şekillendirmek adına şimdiden yoğunlaştırıldığını vurguluyor.
Dijital parmak izleri doğrudan İsrail’i işaret ediyor
TikTok şeffaflık kayıtlarında bazı içeriklerin fonlayıcısı olarak kağıt üzerinde “İran” gösterilse de içerik dili ve zamanlamasının Tahran ve Doha’nın ortak bölgesel rakibi olan İsrail’in stratejik çıkarlarıyla örtüştüğü kanıtlandı.
Araştırmacıların ulaştığı teknik ve operasyonel veriler şu somut ipuçlarını barındırıyor:
Başbakanlık ajandası ve diplomatik örtüşme
Kasım 2024’te Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin (UCM) İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu hakkında tutuklama emri çıkardığı günlerde, kampanya ağı Macaristan Başbakanı Viktor Orbán’ı öven reklamlar dolaşıma soktu. Bu durum, Orbán’ın UCM kararına meydan okuyarak Netanyahu’yu Budapeşte’ye davet etmesiyle eş zamanlı gerçekleşti.
Teknik metaveriler ve Wikipedia sızıntısı
İnternet ansiklopedisi Wikipedia’da sahte hesaplar üzerinden yürütülen içerik tahrifatında, teknik bir açık sayesinde bir editörün gerçek IP adresinin İsrail’den bağlandığı tespit edildi. Ayrıca silinmeden yakalanan bazı kurgu videoların ham metaverileri, prodüksiyon ve montaj ekiplerinin İsrail yerel saat dilimine göre çalıştığını belgeledi.
Tanıdık bir siyasi figür: “ShukiD”
Materyalleri üreten kilit profiller arasında yer alan “ShukiD” takma adlı kişinin, İsrail siyasi danışmanlık çevrelerinde tanınan bir yapımcı olduğu ortaya çıktı. Netanyahu hükümetinde görev yapmış eski Maliye Bakanı Moşe Kahlon’un seçim propagandalarını da hazırlayan bu şahsın, Afrika ülkelerindeki siyasi kampanyalarda da rol aldığı öğrenildi.
İsrail merkezli Haaretz gazetesinin daha önce ortaya çıkardığı, 7 Ekim 2023 sonrasında kurulan ancak aniden dondurulan “Katar’ı boykot” projesiyle mevcut operasyon arasında doğrudan bağlantılar bulunduğu ve eski siyasi pazarlamacıların bu ağda görev aldığı belirtildi.
