Avrupa Birliği genelinde 65 yaş ve üzeri nüfusun 2050 yılına kadar toplam nüfusun yaklaşık yüzde 30’una ulaşacağı tahmin edilirken, dünya genelinde baş gösteren demografik dönüşüm gelişmiş ekonomileri ağır bir iş gücü açığıyla karşı karşıya bıraktı. Göçmen karşıtı siyasi akımların yükselmesine rağmen; inşaat, sağlık, mühendislik, bakım ve bilişim gibi kritik sektörlerdeki eleman açığını kapatamayan ülkeler, yabancı nitelikli iş gücünü çekebilmek için vize ve çalışma mevzuatlarını köklü biçimde esnetiyor.
Aralarında Avrupa, Doğu Asya ve geleneksel göç rotalarının yer aldığı 8 ülke, kendi koşullarına ve puanlama sistemlerine göre yabancı çalışanlara yeni fırsat pencereleri sunuyor.
Almanya: Fırsat Kartı ile puan usulü istihdam
Mühendislik ve bilişim alanlarının yanı sıra hasta bakımı, hemşirelik, aşçılık ve şoförlük gibi mesleklerde acil iş gücü arayan Almanya, “Fırsat Kartı” (Chancenkarte) uygulamasıyla yabancı profesyonellerin doğrudan ülkeye gelerek iş aramasına olanak tanıyor.
Denkliği tam olan uzmanlar doğrudan kabul edilirken, diğer adayların yaş, dil seviyesi ve iş deneyimi gibi kriterlerden en az 6 puan toplaması gerekiyor. Adayların aylık net 1.091 avroluk bloke hesap veya taahhütnameyle geçimlerini güvence altına almaları şart koşuluyor.
İspanya ve Portekiz: Dijital göçebeler ve yüksek yetenekler
İspanya, yüksek nitelikli yabancı uzmanlar için şirket sponsorluğuyla çalışma vizelerini hızlandırırken, sınır ötesi uzaktan çalışanlar için “Dijital Göçebe Vizesi” modelini devreye soktu. İspanya’da yükseköğrenimini tamamlayan gençlere ise iş bulmaları veya kendi girişimlerini başlatmaları amacıyla 24 aya kadar geçerli arama oturumu hakkı tanınıyor. Benzer şekilde Portekiz de demografik açığı kapatmak amacıyla belirli vasıflı iş kollarındaki yasal süreçleri hızlandırıyor.
Japonya ve Güney Kore: Doğu Asya’da radikal esneme
Tarihsel olarak kapalı göç politikalarıyla bilinen Japonya, yaşlanan nüfus ve düşük doğum oranları nedeniyle “Belirli Nitelikli İşçi” statüsündeki bakım personeli kotasını 126 bin 900’den 146 bin 900’e çıkarmayı planlıyor. Ayrıca 2027’de devreye girecek mesleki gelişim modeliyle, dil ve mesleki becerisi henüz yetersiz olan adayların ülkede eğitilerek sektöre kazandırılması hedefleniyor.
Güney Kore ise hazırladığı 2030 göç vizyonu çerçevesinde yarı iletken, yapay zeka, batarya, biyoteknoloji ve robotik gibi 8 stratejik sektöre odaklanan “Üst Düzey” (Top-Tier) vize sistemini yürürlüğe koydu. Üniversite öğretim üyeleri ve araştırmacıları kapsayan bu modelle, yüksek teknolojideki küresel beyin göçünün Seul’e çekilmesi amaçlanıyor.
Kanada, Avustralya ve Yeni Zelanda: Puanlı ve şeffaf kabul
Geleneksel göçmen ülkeleri de iş gücü piyasalarını korumak için sistemlerini revize ediyor:
- Kanada: Federal Nitelikli İşçi Programı ve “Express Entry” havuzu üzerinden sağlık, teknoloji ve zanaat kollarındaki adayları eğitim, yaş ve dil kriterlerine dayanan 100 puanlık baraj sistemiyle kabul ediyor.
- Avustralya: “SkillSelect” platformu üzerinden yürütülen Bağımsız Nitelikli (189) ve Bölgesel (491) vize türlerinde 45 yaş altı uzmanlara öncelik verirken, adaylardan Avustralya Değerler Bildirgesi’ni onaylamasını bekliyor.
- Yeni Zelanda: 55 yaş sınırı koyduğu Nitelikli Göçmen Oturumu kapsamında sağlık, inşaat, mühendislik ve eğitim profesyonellerine onaylı iş teklifleri ve puan tablosu üzerinden daimi oturum yolu açıyor.
