Dünya genelinde tırmanan jeopolitik gerilimler, savaş riskleri, siber saldırı tehditleri ve şiddetlenen iklim olayları, acil durum hazırlıklarını yalnızca orduların ve sivil savunma teşkilatlarının tekelinden çıkararak bireylerin ve hanelerin sorumluluğuna taşıdı. Elektrik şebekelerinin, su hatlarının, lojistik zincirlerinin ve dijital ödeme sistemlerinin çökebileceği olağanüstü durumlara karşı pek çok ülke, vatandaşlarına kendi başlarına günlerce hayatta kalabilecekleri hazırlık planları öneriyor.
İngiliz The Guardian gazetesinin derlediği kapsamlı rapora göre; Avrupa’dan Amerika’ya, İskandinavya’dan Asya-Pasifik’e kadar birçok devlet, kriz anında yardım ekipleri ulaşana kadar hanelerin direncini artırmayı hedefleyen resmi tavsiye listeleri yayımlıyor.
Fransa ve İngiltere’de “İlk 72 Saat” kuralı
İngiltere hükümeti tarafından başlatılan “Hazır Ol” (Prepare) kampanyası, ailelerin temel altyapı hizmetlerinin kesilmesi ihtimaline karşı evlerinde en az 3 günlük gıda ve su rezervi ile yedek aydınlatma ve pilli el radyoları bulundurmasını tavsiye ediyor.
Fransa’da ise yetkililer krizin ilk 72 saatini “kritik eşik” olarak tanımlıyor. Fransız sivil savunma rehberlerinde; ani bir tahliye ihtimaline karşı gıda, temiz su, düzenli kullanılan ilaçlar, nakit para, resmi evrakların fotokopileri, yedek ev-araç anahtarları ve sığınaklarda zaman geçirebilmek için kutu oyunları içeren hazır bir acil durum çantasının kapı önünde bekletilmesi isteniyor.
Almanya: El radyoları ve bozulmayan gıdalar
Soğuk Savaş döneminde 14 günlük stok yapılmasını öneren Almanya, bu süreyi önce 10 güne indirirken, güncel kılavuzlarda en az 3 günlük temel ihtiyacın karşılanmasının bile hayati önem taşıdığını vurguluyor. Ancak YouGov tarafından yapılan bir kamuoyu araştırması, Alman vatandaşlarının neredeyse yarısının önerilen asgari acil durum stokuna bile sahip olmadığını ortaya koyuyor.
Alman kılavuzları; pişirme gerektirmeyen, gaz veya elektrik kesintisinde enerji tüketmeden tüketilebilecek uzun ömürlü gıdalara ağırlık verilmesini öneriyor. Güneş enerjisiyle veya çevirmeli el dinamolarıyla çalışan radyolar, kağıda yazılmış önemli telefon numaraları ve temel ilk yardım gereçleri listenin başında yer alıyor.
ABD: Kişi başı günde 3,8 litre su
ABD Federal Acil Durum Yönetim Kurumu (FEMA), afet anında aile bireylerinin farklı konumlarda olabileceği ihtimaline karşı önceden belirlenmiş acil iletişim planları yapılmasını şart koşuyor.
Amerikan yönergelerinde içme ve temel hijyen için kişi başı günlük yaklaşık 3,8 litre su stoklanması; enkaz tozu ve dumanına karşı koruyucu maske, yardım çağırmak için düdük ve geçici barınma için kalın plastik örtüler bulundurulması isteniyor. Eyaletlerin risk profiline göre stok süreleri California’da birkaç günden, ada eyaleti Hawaii’de iki haftanın üzerine kadar çıkabiliyor.
İskandinavya’da savaş senaryoları masada
Rusya-Ukrayna savaşının ardından kriz senaryolarını güncelleyen Kuzey Avrupa ülkeleri, askeri çatışma ihtimalini hazırlıkların merkezine koyuyor:
- Finlandiya: Olası bir tedarik kesintisine karşı vatandaşların en az 3 günlük ev stoğu bulundurmasını isterken, devletin depolarında tüm nüfusa 9 ay yetecek stratejik tahıl rezervi tutuluyor.
- İsveç: Vatandaşlarının en az bir hafta boyunca dışarıdan yardım almadan kendi kendine yetebilmesini hedefliyor. Dondurucularda su şişeleri dondurarak elektrik kesintisinde gıdaların bozulmasını geciktirme ve tuvaletlerin çalışmaması durumunda talaş ve plastik torba kullanımı gibi pratik hayatta kalma yöntemleri halka öğretiliyor.
- Norveç ve Danimarka: Norveç, elektrik kesintisine karşı sıcak tutan uyku tulumları ve odun sobalarının bakımını öne çıkarırken rehberini 30 farklı dilde yayımlıyor. Danimarka ise bir kişinin 3 günlük kriz menüsünü ayrıntılı olarak paylaşıyor: 500 gram gevrek ekmek, 300 gram domates soslu konserve uskumru, 300 gram konserve bakliyat, 1,5 kilogram konserve sebze, makarna, kuruyemiş ve sıvı yağ.
İklim felaketlerine karşı Avustralya ve Hindistan modeli
Doğal afetlerin merkezindeki Avustralya’da sağlık otoriteleri 3 ila 14 günlük hazırlık planlarını devreye sokuyor. Özellikle orman yangınlarına karşı bahçelerdeki kuru bitkilerin temizlenmesi, geniş siperlikli şapkalar ve duman filtreli solunum maskeleri öneriliyor.
Hindistan Ulusal Hastalık Kontrol Merkezi ise yılda iki kez aile içi tahliye tatbikatı yapılmasını, en az 3 günlük konserve gıda stoğunun yanı sıra su şebekelerinin kirlenme ihtimaline karşı klor dezenfeksiyon tabletleri ve kurtarma halatlarının hazır bulundurulmasını tavsiye ediyor.
Tüm bu kılavuzların ortak vurgusu; hazırlıkların panik, korku ya da aşırı istifçilikle değil, bilinçli ve kontrollü bir planlamayla yapılması gerektiği yönünde birleşiyor. Evde hazır bulundurulacak temel ihtiyaç maddeleri, krizin ilk kritik günlerinde can kurtarırken kurtarma ve yardım ekiplerine de zaman kazandırıyor.
