İspanya’nın Bask bölgesinde bu yıl 74’üncüsü düzenlenen San Sebastian Uluslararası Film Festivali, 47 ülkeden 263 yapımı ağırlarken, Gazze’deki insan hakları ihlallerine karşı sergilediği net duruşla yeniden dikkatleri üzerine çekti. Festival, Venedik Film Festivali’nde Jüri Özel Ödülü kazanan ve İsrail ordusunun Gazze’ye yönelik hava saldırılarında kullandığı mekanizmaları ifşa eden “Naza” (NAZA) adlı belgeseli seyirciyle buluşturdu.
Daha önce Oscar ödüllü “Gidecek Yer Yok” (No Other Land) belgeseline imza atan İsrailli gazeteci ve yönetmenler Yuval Abraham ile Rachel Szor tarafından hazırlanan yapım, festivalin uluslararası alanda övgü toplamış filmlerin yer aldığı “Perlak” bölümünde gösterildi.
İstihbarat kod adı ve yapay zeka ile korunan tanıklar
Belgesel, adını İsrail istihbarat birimleri içinde bir hava harekatı öncesinde “öngörülen sivil kayıp sayısını” ifade etmek için kullanılan bürokratik bir kısaltmadan alıyor. Film, karar alma süreçlerinde insan hayatının nasıl soğuk istatistiki verilere dönüştürüldüğünü gözler önüne seriyor.
Çekimlerinin büyük bir kısmı Tel Aviv’deki bina çatılarında gece saatlerinde gerçekleştirilen belgeselde, İsrail ordusu ve istihbarat teşkilatlarında görev yapmış 24 personelin ilk elden tanıklıkları yer alıyor. Kaynakların kimliklerini gizlemek ve güvenliklerini sağlamak amacıyla yapay zeka teknolojilerinden yararlanıldığı belirtildi. Festival yönetimi, belgeselin “İsrail hükümetinin Gazze’deki sivil ölümlerinin ardındaki görünmeyen ve planlı mekanizmaları” detaylarıyla ortaya koyduğunu bildirdi. İngiliz The Guardian gazetesi ve JW Films ortak yapımı olan projenin yönetici yapımcılığını ise İngiliz yönetmen Jonathan Glazer üstlendi.
Festival yönetiminden net tavır: Sessiz kalamayız
Festival Direktörü Jose Luis Rebordinos, Deadline’a verdiği mülakatta, kültür platformlarının insan haklarını savunma zorunluluğu olduğunu vurguladı. Bu yıl görevindeki son dönemini geçiren Rebordinos, “Dünyaya hitap etme imkanınız varsa insan hakları hakkında konuşmak zorundasınız. Bu durum sağ ya da sol görüşle ilgili değil; sivillerin katledilmesi karşısında sessiz kalmamakla ilgilidir” ifadelerini kullandı.
San Sebastian Film Festivali, geçtiğimiz yılki 73. edisyonunda da Gazze’de hayatını kaybeden küçük kız çocuğu Hind Receb’in son saatlerini anlatan “Hind Receb’in Sesi” filmini programına almış; aralarında Pedro Almodovar ve Javier Bardem gibi dünyaca ünlü isimlerin de bulunduğu binlerce kişinin katılımıyla kitlesel dayanışma yürüyüşleri düzenlenmişti.
Fatih Akın’ın filmiyle açıldı
Kültürel zenginliğiyle öne çıkan festivalin açılışı, Türk asıllı Alman yönetmen Fatih Akın’ın “Ghost Song” adlı yapımıyla gerçekleştirildi. 26 Eylül’de Belçikalı yönetmen Michael Roskam’ın “Le Faux Soir” filmiyle sona erecek organizasyonda Naomi Watts ve usta yönetmen Werner Herzog’a onur ödülü takdim edildi.
Brad Pitt, Penelope Cruz, Marion Cotillard ve Orlando Bloom gibi yıldızların katıldığı festivalde, “Naza” belgeselinin gösterimi yalnızca sanatsal bir etkinlik olarak değil, Gazze’deki sivil dramı küresel kamuoyunun gündeminde tutan güçlü bir platform olarak öne çıktı.
