Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Aleksandr Gruşko, Karadeniz Tahıl Girişimi’nin yeniden yürürlüğe konulması için mevcut şartlarda geçerli bir gerekçe görmediklerini açıkladı. Rusya’nın Vladivostok kentindeki bir forum kapsamında gazetecilere konuşan Gruşko, önceki mutabakatın Rusya’yı ilgilendiren önemli bir kısmının hiçbir zaman hayata geçirilmediğini belirterek, “Batı’nın tutumunun değiştiğine dair bir işaret görmüyorum” ifadelerini kullandı.
Söz konusu açıklama, Türkiye’nin Karadeniz’deki seyrüsefer güvenliğini tesis etmek ve gıda koridorunu yeni bir formülle hayata geçirmek amacıyla diplomatik temaslarını yoğunlaştırdığı bir dönemde geldi.
Türkiye’nin yeni girişimleri ve sahadaki zorluklar
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada, tahıl sevkiyatlarının Karadeniz üzerinden güvenli geçişini sağlamak üzere kapsamlı bir plan hazırladıklarını; hem Moskova hem de Kiev ile temasların sürdüğünü belirtmişti. Ankara’nın uygun koşullar oluştuğu takdirde eski anlaşmaya benzer yeni bir uzlaşma zemini oluşturmak için devrede olduğunu vurgulayan Fidan, Türkiye’nin gıda krizini önleyecek her türlü mekanizmaya katkı sunmaya hazır olduğunu yinelemişti.
Ancak Karadeniz’de her iki tarafın karşılıklı olarak liman ve ihracat altyapılarını hedef almaya devam etmesi, diplomatik çabaların sahaya yansımasını güçleştiriyor. Temmuz 2022’de Türkiye ve Birleşmiş Milletler arabuluculuğunda başlatılan ve yaklaşık 33 milyon ton Ukrayna tahılının dünya pazarlarına ulaşmasını sağlayan orijinal anlaşma, Rusya’nın kendi gıda ve gübre ihracatına yönelik engelleri gerekçe göstererek 2023 yılında çekilmesiyle son bulmuştu.
Küresel piyasalarda buğday fiyatları tırmanışta
Girişimin canlandırılamaması ve Karadeniz rotasındaki güvenlik riskleri, küresel gıda piyasalarında baskıyı yeniden artırdı. Uluslararası piyasalarda buğday fiyatları son bir haftada yüzde 12’den fazla yükselerek son 4 yılın en sert haftalık artışını kaydetti.
İhracat verilerinde yaşanan düşüşler de tedarik krizini tetikliyor:
- Rusya’nın buğday sevkiyatları ağustos ayında geçen yılın aynı dönemine kıyasla yarı yarıya geriledi.
- Ukrayna’nın tahıl ihracatı, ağustos ayının ilk yarısında yıllık bazda yaklaşık yüzde 75 düşüş gösterdi.
Küresel buğday ihracatının yaklaşık dörtte birini tek başlarına karşılayan Rusya ve Ukrayna hattındaki aksamalar, uluslararası gıda güvenliği açısından riskleri tırmandırmayı sürdürüyor.
