ABD Başkanı Donald Trump için 1973 tarihli Savaş Yetkileri Yasası çerçevesinde tanınan 60 günlük süre bugün itibarıyla sona eriyor. Kongre’ye sunulması gereken askeri gerekçeler veya yetki talebi konusunda Beyaz Saray, Nisan ayında başlayan ateşkesin çatışmaları hukuken sonlandırdığını savunuyor. Ancak bu iyimser tabloya rağmen, askeri ve diplomatik kaynaklar krizin henüz çözülmediğine işaret ediyor.
Anayasal tartışma ve Kongre çıkmazı
Başkan Trump, savaşı başlattıktan 48 saat sonra Kongre’yi bilgilendirmiş, bu da yasal sürenin 1 Mayıs 2026’da dolması sonucunu doğurmuştu. Savunma Bakanı Pete Hegseth, ateşkes süresince bu saatin durduğunu iddia ederken, Demokratlar bu yorumun yasal dayanağı olmadığını savunuyor. Cumhuriyetçilerin az farkla çoğunlukta olduğu Kongre’de ise Trump’ın elini zayıflatacak bir kararın çıkması zor görünüyor.
Tahran’ın üç aşamalı barış planı
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi tarafından Pakistan aracılığıyla Washington’a iletilen son teklif, üç aşamalı bir çözüm öngörüyor:
- Saldırıların Durdurulması: ABD ve İsrail’in İran’a yönelik harekatının tamamen sona ermesi ve tekrarlanmayacağına dair garanti verilmesi.
- Hürmüz ve Abluka: Hürmüz Boğazı’nın açılması karşılığında İran limanlarına yönelik deniz ablukasının kaldırılması.
- Nükleer Müzakereler: Güven ortamı oluştuktan sonra nükleer dosyanın yeniden ele alınması.
Ancak Trump yönetiminin bu teklife soğuk baktığı, Tahran’ın “çöküşün eşiğinde” olduğuna inanarak daha fazla taviz koparmak istediği belirtiliyor.
Masadaki askeri seçenekler
Diplomatik kanallar açık olsa da ABD Merkez Kuvvetleri (CENTCOM), müzakerelerdeki tıkanıklığı kırmak amacıyla İran içindeki kritik hedeflere yönelik “kısa ve etkili” saldırı planlarını tamamladı. Genelkurmay Başkanı Dan Keen ve CENTCOM Komutanı Brad Cooper’ın Trump’a sunduğu planlar arasında, Hürmüz Boğazı’nın bir kısmının kontrol altına alınması için kara birliklerinin kullanılması da yer alıyor.
Öte yandan, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif; Suudi Arabistan, Katar ve Umman ile yürüttüğü mekik diplomasisiyle tarafları İslamabad’da ikinci bir müzakere turuna oturtmaya çalışıyor. Trump’ın “İran nükleer silah sahibi olamaz” kırmızı çizgisi ile Tahran’ın “egemenliğe saygı” şartı arasındaki derin uçurum, bölgedeki ateşkesin kalıcı bir barışa mı yoksa yeni bir çatışma dalgasına mı dönüşeceğini belirleyecek.
