İsrail’de 27 Ekim’de yapılacak kritik genel seçimler öncesinde ABD Başkanı Donald Trump’ın Başbakan Binyamin Netanyahu’ya verdiği açık destek, Beyaz Saray içerisinde derin görüş ayrılıklarını gün yüzüne çıkardı. Amerikan haber platformu Axios’a konuşan üst düzey ABD’li yetkililer, Trump’ın yakın ekibindeki birçok danışmanın Netanyahu’suz bir İsrail hükümetini Washington’ın Orta Doğu politikaları açısından önemli bir fırsat olarak gördüğünü aktardı.
Yetkililere göre Trump, Netanyahu’yu “bildiği şeytan” olarak tanımlıyor. Görev süresi boyunca başka hiçbir İsrailli başbakanla çalışmamış olan Trump, muhalefetteki diğer liderleri şahsen tanımadığı için mevcut statükoyu korumayı tercih etti. Ancak danışmanlarının büyük bölümü, Beyaz Saray’ın İsrail iç siyasetine doğrudan müdahil olmaması ve seçim yarışına mesafe koyması gerektiği yönünde telkinde bulundu.
“Kazan-kazan” formülü ve MAGA tabanındaki rahatsızlık
Beyaz Saray’daki bazı stratejistler, Trump’ın verdiği desteğin seçim sonucundan bağımsız olarak bir siyasi kaldıraç yaratacağını savunuyor. Bu plana göre, Netanyahu’nun seçimi kazanması durumunda Trump kendini “onu siyasi felaketten kurtaran lider” ilan ederek bölgesel politikalarda taviz koparma imkanına kavuşacak. Netanyahu’nun kaybetmesi senaryosunda ise kurulacak yeni hükümetin Trump ile iyi ilişkiler geliştirme zorunluluğu nedeniyle mevcut desteğin kısa sürede önemsiz bir ayrıntıya dönüşeceği hesaplanıyor.
Buna karşın, “Amerika’yı Yeniden Harika Yap” (MAGA) hareketi çevrelerinde ve yönetim kademelerinde Netanyahu’ya yönelik tepkiler giderek sertleşiyor. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, seçimlere ilişkin sorular karşısında Trump’ın aksine Netanyahu’ya açık destek vermekten kaçındı. Vance ve ekibinin, özellikle İran ile yaşanan çatışma sürecinde Netanyahu’nun Beyaz Saray’a sunduğu istihbari ve askeri değerlendirmelerin isabetsiz çıkması nedeniyle derin bir hayal kırıklığı yaşadığı belirtiliyor.
Kriz yalnızca İran ile sınırlı değil
Beyaz Saray danışmanlarının İsrail Başbakanı’na yönelik tepkileri yalnızca İran politikasıyla sınırlı kalmıyor; son altı ayda masadaki tüm kritik bölgesel dosyalarda gerilim yaşandığı vurgulanıyor.
- Gazze Planı: Trump’ın özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner, hazırlanan barış planının sahaya yansıtılması konusunda Netanyahu’nun sergilediği isteksizlik ve tereddütten rahatsızlık duyuyor.
- Batı Şeria ve Yerleşimciler: ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Batı Şeria’daki Filistinlilere yönelik aşırı yerleşimci şiddetini durdurma konusunda İsrail hükümetinin yetersiz adımlar atmasından şikayet ediyor.
- Suriye Operasyonları: Özel Temsilci Tom Barrack, Şam hattında yürütülen süreçte İsrail ordusunun Suriye topraklarındaki askeri harekatlarının yarattığı risklere dikkat çekiyor.
- Lübnan Dengeleri: Dışişleri Bakanlığı, Tel Aviv yönetiminin Beyrut’taki merkezi hükümeti güçlendirecek esneklikten uzak politikalarını eleştiriyor.
Aşırı sağsız bir hükümet arayışı ve anketler
Amerikalı yetkililer, İsrail’de aşırı sağcı partilerin yer almadığı merkez bir koalisyon hükümetinin Washington yönetimi açısından çok daha uyumlu bir müzakere ortağı olacağını vurguluyor.
Seçim öncesi yayımlanan son iki kamuoyu yoklaması ise hem Netanyahu bloğunun hem de Gadi Eisenkot liderliğindeki muhalefet cephesinin 120 sandalyeli mecliste hükümet kurmak için gereken 61 sandalyelik çoğunluğa tek başlarına ulaşamadığını gösteriyor. Hakkındaki yolsuzluk davaları devam eden Netanyahu, siyasi kariyerinin en zorlu sandık sınavına hazırlanırken, Washington’ın seçim sonrasında izleyeceği rota Orta Doğu’daki güç dengelerini doğrudan etkileyecek.
